Rong chơi miền chữ nghĩa: “công đoàn” hay “nghiệp đoàn”?

March_2.png
Một hội nhóm sinh viên châu Á. Ảnh: Internet

Vừa rồi, có tranh cãi là nên dùng từ “công đoàn” hay dùng từ “nghiệp đoàn”. Sự tranh cãi này xảy ra giữa hai thế hệ sinh viên. Một thế hệ, do ông Hà Văn Thùy khởi xướng, tốt nghiệp mái trường Tây học. Một thế hệ, do Nghiệp đoàn sinh viên khởi xướng, tìm về nguồn gốc văn hóa Việt Nam. Thế hệ ông HàVăn Thùy phản đối cách sử dụng chữ “nghiệp đoàn” đặt tên của tổ chức sinh viên trẻ này.

Một bạn đọc gửi đến lời bình luận sau đây: <<Tôi nghĩ ngôn ngữ là một phương tiện truyền thông trong khoa học và trong cuộc sống đời thường. Đôi khi ngôn ngữ phu thuộc vào thoi quen mà không theo sự phân tích lý giải theo từ đến từ Hán Việt, đặc biệt là thói quen vùng miền. Ví dụ hai từ “khốn nạn”, nghĩa Hán Việt là “khó khăn”, “khốn khổ”.  Nhưng theo thói quen, nói đến hai từ khốn nạn, tức là có ý nguyền rủa, chê bai. Bởi vậy người ta thay bằng hai từ “khốn khổ”. Cụm từ Nghiệp đoan sinh viên cũng vậy, tôi nghe không quen. Vậy ta nên dùng Tổng hội sinh viên như lâu nay đã dùng thì thuận hơn.>>

Ngoài bạn đọc đó, còn có một nữ tiến sĩ văn học lý luận rằng phải dùng chữ “công đoàn” chứ không dùng chữ “nghiệp đoàn”. Nữ tiến sĩ văn học này yêu cầu giữ bí mật danh tính. Tư liệu mà tiến sĩ này  sử dụng Wikipedia. Từ điển Wikipedia chắc gì đã đúng? Xin thưa, trong các phiên tòa hay trong học thuật, thì Wikipedia chỉ có giá trị tham khảo, không có giá trị pháp lý, không có giá trị trích dẫn, và do đó không thể dùng làm cán cân để phân định các cuộc tranh luận chữ nghĩa.

Dùng từ “công đoàn” hay “nghiệp đoàn” để dịch chữ “work union” hay “labor union” hay “union trade” đều không ổn thỏa. Những người có một hai ngoại ngữ thường đưa ra để cố thuyết phục người đọc. Nhưng, người nước nào thì sử dụng ngôn ngữ của nước đó, không thể lấy định nghĩa Tây Âu làm định nghĩa để giải nghĩa từ Việt Nam. Vì nếu Tây Âu giàu mạnh làm tiêu chuẩn thì chẳng lẽ nếu Mông Cổ chiếm được cả thế giới thì cả thế giới phải học tiếng Mông Cổ rồi tuân theo định nghĩa của Mông Cổ?

Giáo sư Lương Kim Định, người tinh thông 4 ngôn ngữ:  La-tinh, Anh, Pháp, Nho cho rằng dịch là diệt và cần tránh bệnh thờ chữ. (<<Nếu tình trạng bơ vơ lạc hướng đó kéo dài, thì thật là tai hại vì “bất tri thường, vọng tác hung, chữ hán” (Lão 16); con người sẽ sa đọa rất nhiều, cho nên ta có thể nói không có sự mê tính (idolatrie) nào tai hại hơn việc thờ chữ (littera occidit).>> Xem Những dị biệt giữa hai nền văn minh Đông Tây, Kim Định, Ra Khơi xuất bản năm 1969, chương số II, đoạn số 6.)

Theo cách hiểu của đại chúng, cả “công đoàn” lẫn “nghiệp đoàn”, đều được hiểu là tổ chức bảo vệ lợi ích chung, nhất là trong các tổ chức mang tính nghề nghiệp. Đại chúng thường dùng “công đoàn” để chỉ tổ chức lớn, đông thành viên. Còn Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam, do chỉ có một số sinh viên trong nước và hải ngoại, hoạt động bán công khai, nên dùng chữ “nghiệp đoàn” cho phù hợp. Sinh viên có thể lập công đoàn hay nghiệp đoàn, tùy theo quan điểm,  bảo vệ lợi ích nghề nghiệp cho một nhóm sinh viên có cùng nghề nghiệp trong tương lai, hoặc những sinh viên có cùng dòng tư tưởng. Trường hợp Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam là tập hợp của những sinh viên dấn thân cho chủ đạo Việt, hay còn gọi là triết Việt. (1)

Vì ông Hà Văn Thùy bắt lỗi Nghiệp đoàn sinh viên, nên không còn cách nào khác, Nghiệp đoàn sinh viên phải cho ông Thùy thấy nghĩ gốc của từ “sinh viên”: những người được quan phủ cấp lương để đi học trong nhà học và làm các công việc liên quan đến văn tự. Khi làm việc, Nghiệp đoàn sinh viên giải nghĩa một từ theo nghĩa nguyên thủy của từ đó. Người thời nay dùng nghĩa tân thời nên gặp nghĩa nguyên bản cũng thấy lạ và lấy lời phản đối, tất nhiên là chuyện dễ hiểu, bởi ai nấy đều tự nhiên có phản ứng trước những khái niệm mà mình không quen. (Phản xạ không điều kiện). Tiến sĩ Phạm Đình Bá, đại học Toronto, Canada viết rằng việc Nghiệp đoàn làm có chính danh không một phần chính là từ hành động, đóng góp và chia sẽ cho những mục tiêu đề ra, khi mà những mục tiêu ấy là kim chỉ nam cho mỗi cá nhân trong nghiệp đoàn.  “It’s the actions that count, et moins parler pour que nous puissions faire plus…”

Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng, một người thân thiết lâu năm của các bạn sinh viên cũng nói: “Nên là nghiệp đoàn! Công đoàn dùng tiếng chung của tổ chức lao động trong xã hội toàn trị! Nghiệp đoàn phân biệt ngành nghề, phong phú hơn! Công đoàn còn có nghĩa là nghiệp đoàn các công chức! Trong xã hội toàn trị nghiệp đoàn công nhân cũng là công chức!”

Trong các thư trao đổi qua lại giữa Lê Tín Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam với ông Hà Văn Thùy, chúng tôi đánh giá cao nhất cách hòa giải của ông Doãn Mạnh Dũng:

“Kính gửi ông Hà Văn Thùy , ông Lê Tín và các anh chị,

Trước hết tôi muốn gửi đến các ông và các anh chị sự kính trọng  vì tấm lòng của các ông luôn trăn trở với số phận của người Việt Nam, của đất nước Việt Nam. Trên hành trình hòa giải và hòa hợp  để đưa Việt Nam tiến đến sự văn minh, sự khác biệt về nhận thức là rất bình thường. Nhưng để đến được bến bờ văn minh, chúng ta không chỉ thẳng thắn khi trao đổi mà còn cần sự khoan dung. Những phản ứng của ông Hà Văn Thùy về tên gọi tổ chức sinh viên hải ngoại  là có logic  để giúp tổ chức của ông Lê Tín  thu hút hơn nữa sự quan tâm của người dân Việt Nam. Tôi tin rằng giải thích của chị XXX là thảa đáng, mong ông Lê Tín nên cân nhắc thêm vì sự phát triển lâu dài của giới sinh viên Việt Nam ở hải ngoại.

Thân ái,

Ngày 13 tháng 02 năm 2020

Doãn Mạnh Dũng”

Mời bạn đọc nghe giọng đọc Minh Giang:

Chú thích:

(1) Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam tuyên bố là tập hợp của những sinh viên dấn thân cho chủ đạo Việt, hay còn gọi là triết Việt theo giáo sư Lương Kim Định:

https://nghiepdoansinhvien.org/2018/11/15/hoi-am-nha-bao-thao-vy-ve-loat-bai-doi-voi-nghiep-doan-sinh-vien-va-nghiep-doan-bao-chi-viet-nam/

Ủng hộ quỹ Cải cách học thuật của Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam.

Donate us

$20.00

 

One comment

  1. Nên là nghiệp đoàn! Công đoàn dùng tiếng chung của tổ chức lao động trong xã hội toàn trị! Nghiệp đoàn phân biệt ngành nghề, phong phú hơn! Công đoàn còn có nghĩa là nghiệp đoàn các công chức! Trong xã hội toàn trị nghiệp đoàn công nhân cũng là công chức!

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.