Chỉ có dạy học khai phóng mới đạt thành tựu tốt đẹp!

DTB2WR.jpg

Nguồn: Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Mấy hôm nay theo dõi tin tức giáo dục được biết hiện đang diễn ra hội nghị do Bộ Giáo dục & Đào Tạo chủ trì để thẩm định bộ sách Tiếng Việt do giáo sư Hồ Ngọc Đại chủ biên, có nhiều ý kiến trái chiều…. Đáng chú ý là ý kiến phản biện của giáo sư Trần Đình Sử về tính khoa học của bộ sách làm cho giáo sư Hồ Ngọc Đại không giữ được bình tĩnh, có những lời lẽ hết sức khiếm nhã! Riêng quan điểm của tôi, trong khi thế giới ứng dụng khoa học 5.0 mà Việt Nam vẫn loay hoay nghiên cứu dạy đọc thông, viết thạo thì biết bao giờ đuổi kịp họ? Tại sao ngành Giáo dục & đào tạo không nghiên cứu lựa chọn các nội dung khoa học phù hơp với người học sao cho tạo cảm hứng sáng tạo cho các cháu? Muốn vậy cần xây dựng triết lý giáo dục làm nền tảng. Triết lý giáo dục mà tôi muốn đề cập đó là Giáo dục khai phóng.

Thiết nghĩ, lối dạy học của các nhà sư phạm Việt Nam cả một quá trình dài truyền thụ kiến thức một chiều, lâu dần nó hình thành trong não bộ của người học:”Thầy luôn đúng, lời thầy là khuôn vàng thước ngọc” – Với lối truyền thụ này, học trò luôn bị cái bóng của ông thầy bao phủ đến nổi các em làm gì, nói gì cũng sợ trái ý thầy (!)

Điều nói trên nếu bị lặp đi lặp lại lâu dần sẽ làm thui chột tư duy độc lập của người học. Có thể minh chứng cho luận điểm này đó là học sinh, sinh viên học ở quốc nội rất hiếm làm được một đề tài nghiên cứu nào bức phá khỏi tầm ảnh hưởng của ông thầy.

Có thể nói, dù ông thầy có tài giỏi đến mấy cũng có khi sai lầm, đó là điều chắc chắn! Chẳng lẽ trong suốt quá trình làm việc, không có khi nào não bộ con người bị mất tập trung trong một khoảng thời gian nhỏ nhất ư? Sai lầm tại chính thời khắc đó! Và lời xin lỗi học sinh cũng là cách tạo niềm tin cho các em. Về lời xin lỗi học sinh, tôi biết có nhiều thầy cô không vượt qua được cái tôi của mình nên cố tình lấp liếm, đó là thái độ ứng xử không đàng hoàng, thật đáng hỗ thẹn!

Về sự mạnh dạn tương tác của người học trong giờ giảng, người viết bài này đã từng quan sát, chứng kiến nhiều thế hệ sinh viên tham gia học tập để được đào tạo nghề sư phạm mầm non, khi tiếp cận môn học mới mẽ là môn âm nhạc. Trong khi giáo viên cố gắng biến những khái niệm trừu tượng của môn học thành hình tượng trực quan rồi yêu cầu người học mô tả lại hiện tượng vừa quan sát được … Một việc tưởng dễ dàng nhưng các em vẫn rụt rè, sợ sai bị thầy quở trách, bạn cười chê …. Cũng có khi giáo viên liên hệ các bộ môn như Toán, Vật lý, Sinh học vào bài giảng để sinh viên so sánh, liên hệ… tuy nhiên có rất ít sinh viên còn nhớ kiến thức phổ thông, điều này cho thấy một lượng kiến thức cơ bản đã không được các em chú trọng khắc sâu?

Kiến thức khoa học bao la muôn trùng, khả năng tiếp thu của con người là hữu hạn. Không thể “dạy cá leo cây, dạy khỉ bơi lội” vì thế cần phân khúc kiến thức cho từng đối tượng, phải thừa nhận các nước áp dụng triết lý giáo dục khai phóng họ làm rất tốt điều này làm cho không một học sinh nào bị áp lực việc học nên “mỗi ngày đến lớp là một niềm vui”. Ở Việt Nam thì thế nào? Nền giáo dục Việt Nam chú trọng tính hàn lâm và bắt buộc áp dụng cho tất cả các học sinh, vì thế, có nhiều cháu học toán hoặc văn kém bị thầy cô mắng đến nổi ám ảnh, lo sợ trốn học, bỏ học …. Ừ thì học sinh A có thể học kém toán lượng giác, vi phân, tích phân …. nhưng thử hỏi mấy ai ra đời mà áp dụng các loại toán nói trên hay chỉ dùng 4 phép tính và các bài toán về chu vi, diện tích, thể tích các hình? Trò A tuy học kém toán nhưng làm thủ công khéo tay, chơi đàn guitar giỏi, tổ chức sinh hoạt tập thể tạo được sức hút …. tại sao chúng ta không tạo điều kiện cho trò A phát triển năng lực cá nhân mà bắt em ấy phải học các loại toán khó đến nổi bị ám ảnh, lo sợ khi đến lớp?

Có một nguyên tắc cần phải quán triệt thống nhất với sinh viên, học sinh đó là chỉ tin vào kiến thức khoa học chứ không tin người thầy dạy học. Thực tế như đã nói ở đầu bài, ông thầy cũng có lúc sai nên tôi thường tạo tình huống sai để thử sinh viên, em nào phát hiện hoặc phản biện sẽ được đánh giá cao! Tôi thường dùng giọng hài hước: “Các em nên tin kiến thức khoa học chứ không nên tin thầy Phước, kể cả cần phải nghi ngờ cả sách giáo khoa, tài liệu học tập”

Dạy học và đánh giá là hai việc làm song song, công tác đánh giá khách quan, khoa học, vừa sức mà phân loại chính xác trình độ thí sinh đó là tiêu chí hàng đầu nhằm tạo động cơ tốt cho người học. Đặc biệt chú ý tính dân chủ trong chấp nhận và giải quyết khiếu nại (nếu có) để làm thỏa mãn những thắc mắc của họ làm cho việc dạy học cởi mở, tạo sự thân thiện trong cả quá trình học tập của người học

Thay lời kết cho bài viết này, cần thay đổi tư duy đó là muốn Việt Nam phát triển không thể mãi để học sinh bị cái bóng quá lớn của thầy che phủ mà cần áp dụng triết lý dạy học khai phóng để tạo ra khoảng ánh sáng cần thiết từ bầu trời nhằm khuyến khích các em bay bỗng với những sáng tạo do khoảng sáng bầu trời đem lại, đó mới đích thực là giá trị của nghề dạy học!
05/01/2020

Đặng Phước.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.