Bình đẳng chính trị là gì?

11954640_1030747353610139_2954182559688588472_n.jpg

Tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto, Canada

Hội nghị Diên Hồng là hội nghị được tổ chức năm 1284 tại kinh thành Thăng Long do Thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu họp các bô lão trong cả nước về trước thềm điện Diên Hồng để trưng cầu dân ý, hỏi về chủ trương hòa hay đánh khi quân Nguyên Mông sang xâm lược Việt Nam lần thứ 2 (1).

Toàn dân! Nghe chăng? Sơn hà nguy biến!

Hận thù đằng đằng! Biên thùy rung chuyển

Tuôn giày non sông rền vang tiếng vó câu (2)

Trong số những cách khác nhau mà công dân có thể bất bình đẳng, bất bình đẳng chính trị là một trong những điều đáng kể và rắc rối nhất (3). Bình đẳng chính trị đề cập đến mức độ mà công dân có tiếng nói bình đẳng đối với các quyết định của chính phủ. Như một thí dụ, Hội nghị Diên Hồng là một biểu tượng cấp tiến trong lịch sử dân tộc ta. Một trong những nguyên tắc nền tảng trong một nền dân chủ là sự xem xét bình đẳng về sở thích và lợi ích của mọi công dân. Điều này được thể hiện trong các nguyên tắc như một người / một phiếu, bình đẳng trước pháp luật và quyền bình đẳng của tự do ngôn luận. Việc xem xét bình đẳng về sở thích và nhu cầu của mọi công dân được thúc đẩy bởi hoạt động chính trị bình đẳng giữa các công dân; không chỉ có tỷ lệ bỏ phiếu ngang nhau giữa các nhóm công dân quan trọng mà còn bình đẳng trong các hình thức hoạt động khác. 

Những hoạt động từ công dân bao gồm đóng góp trong một các chiến dịch vận động tự do ứng cử và tự do đi bầu cử, đóng góp và các cuộc bầu cử, hoạt động trong cộng đồng địa phương của từng người, tiếp xúc trực tiếp với các quan chức, biểu tình và các dạng phản đối tích cực hay tiêu cực khác (3). Hoạt động bình đẳng là rất quan trọng để xem xét bình đẳng vì hoạt động chính trị là phương tiện mà công dân thông báo cho giới lãnh đạo các nhu cầu và sở thích của họ và khiến cho lãnh đạo phải lắng nghe tiếng nói của dân. Sự tham gia của công dân, do đó, là trung tâm của bình đẳng chính trị. Thông qua hoạt động của mình, các công dân trong một nền dân chủ tìm cách kiểm soát ai sẽ giữ chức vụ công cộng và ảnh hưởng đến những gì chính phủ làm. Sự tham gia chính trị cung cấp cơ chế theo đó công dân có thể truyền đạt thông tin về lợi ích, sở thích và nhu cầu của họ và tạo ra áp lực để lãnh đạo phải đáp ứng cho nhu cầu của dân. 

Bình đẳng trong tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị xã hội là phức tạp (3). Nó có thể đồng nghĩa với nhiều giá trị khác nhau như thu nhập, giáo dục, y tế, v.v., nó có thể là giữa các cá nhân hoặc nhóm, nó có thể được tính toán bằng các biện pháp khác nhau, và trên cơ sở các tiêu chí khác nhau. Và trong hầu hết các hình thức của nó, nó là một cái gì đó có giá trị hỗn hợp. Đối với hầu hết những thứ có giá trị – thu nhập hoặc giáo dục hoặc sức khỏe hoặc sự tôn trọng hoặc ảnh hưởng chính trị – sự bất bình đẳng là điều chúng ta không thích. Nhưng sự bình đẳng hoàn toàn cũng hiếm khi được mong muốn. Nó thường không thể đạt được, hoặc quá trình đạt được nó sẽ quá tốn kém, hoặc hậu quả của nó sẽ là tiêu cực. Do đó, có thể hữu ích để xem xét tại sao bình đẳng chính trị – được định nghĩa đại khái là ảnh hưởng bình đẳng đối với chính sách của chính phủ đối với công dân – có thể được mong muốn trong khuôn khổ quản trị dân chủ.

Tại sao chúng ta muốn bình đẳng chính trị (3)?

* Bình đẳng chính trị là một giá trị ngay cả trong ý nghĩa của cụm từ nầy (3). Khả năng thể hiện một quan điểm chính trị của công dân là cấu thành của tư cách thành viên trong chính thể. Nó thể hiện ý thức về bản thân, về cơ quan, về cảm nhận rằng cá nhân có vị trí và giá trị, và cá nhân có cảm nhận thuộc về quốc gia hay đảng phái mà họ lựa chọn một cách tự do và tự quyết định.

* Bình đẳng chính trị xây dựng cộng đồng: các xã hội bị ràng buộc với nhau bởi hoạt động tương tác và làm việc bên nhau hướng tới các mục tiêu chung (3). Đây là cách mà giá trị và vốn xã hội được hình thành. Vì bình đẳng chính trị liên quan đến các kết nối bình đẵng giữa các công dân, nó ngụ ý sự tham gia của những người ngang bằng nhau trên mọi mặt và mọi khía cạnh. Sự tham gia chính trị tạo ra tính hợp pháp: Dân chủ phụ thuộc vào sự tự nguyện của công dân để thiết lập và duy trì chính phủ: tuân thủ luật pháp mà không có sự kiểm soát liên tục của chính phủ, chấp nhận kết quả bầu cử bởi bên thua cuộc, v.v. toàn công dân đã lựa chọn, thông qua các thủ tục thích hợp, bởi người dân, hoặc ít nhất là số lượng lớn hơn của người dân.

* Tham gia chính trị mang tính giáo dục: mọi người tìm hiểu về chính trị và về dân chủ và về nhu cầu và sở thích của chính họ thông qua việc tham gia và quyết định vai ngang vai với tất cả mọi người (3). Bình đẳng trong hoạt động chính trị có giá trị giống như bình đẳng trong giáo dục – học sinh và sinh viên ngồi cùng nhau để thu thập kiến thức cần thiết để hướng đến việc làm đẹp cho quê hương và chính bản thân họ.

* Bảo vệ lợi ích bình đẳng: Những người thể hiện tiếng nói chính trị – bằng cách bỏ phiếu hoặc bằng cách lên tiếng hoặc theo những cách biểu hiệu khác – có nhiều khả năng có các chính sách của chính phủ chú ý đến nhu cầu và sở thích của họ (3). Theo nghĩa này, tiếng nói chính trị đại diện cho một năng lực chung để đạt được nhiều mục tiêu. Bình đẳng trong các khả năng chung như vậy, là một hình thức bình đẳng cơ bản. Dân chủ ngụ ý xem xét bình đẳng về nhu cầu và sở thích của mọi công dân. Khía cạnh công cụ này của sự bình đẳng chính trị – khả năng thông báo cho chính phủ về nhu cầu và sở thích của một người và để gây áp lực cho chính phủ phải chú ý – là chìa khóa cho sự cân nhắc bình đẳng đó.

Hãy thử phân tích tính bình đẳng chính trị của Hội nghị Diên Hồng (1):

* Thứ nhất, hội nghị này sẽ có tác dụng thăm dò, đo lường mức độ căm phẫn của nhân dân đối với kẻ thù, mức độ nhân dân ủng hộ chính quyền, từ đó đánh giá được nội lực trước khi vạch ra chiến lược chiến tranh (1).

* Thứ hai, hội nghị này là một động thái thể hiện sự tôn trọng của triều đình đối với các bô lão (1). Hội nghị này có tác dụng đoàn kết các sắc dân, củng cố mối quan hệ nhân dân – chính quyền. Mặc dầu địa vị người dân lúc đó rất thấp nhưng tài lực cho cuộc chiến thì nhà vua vẫn phải dựa vào họ.

* Thứ ba, hội nghị này sẽ làm cho hoạt động của chính quyền trở nên minh bạch hơn, tạo niềm tin cao hơn cho người dân; gầy dựng sự chính danh cho chính quyền khi quyết định cuộc chiến (1). Nếu giữa chừng của cuộc chiến có điều gì bất lợi, thì hội nghị này ngay từ đầu đã loại bỏ sự đổ lỗi từ phía xã hội cho chính quyền.

* Thứ tư, chính quyền đã biết sử dụng bô lão là tầng lớp có ảnh hưởng lớn nhất trong xã hội làm người tuyên truyền phổ biến đường lối của tầng lớp cầm quyền, góp phần tạo ra sự đồng thuận cao trong xã hội (1).

Như vậy, trưng cầu dân ý với tư cách là quyền của người dân thì chưa hề xuất hiện trong lịch sử Việt Nam, nhưng bốn chức năng chính trị nêu trên của trưng cầu dân ý đã được vua Trần khéo léo sử dụng từ thế kỷ 13 (1).

Từ hơn 40 năm nay, vắng mặt về bình đẳng chính trị là cội gốc của những bất công trong xã hội, nhu nhược trước thế lực ngoại xâm, vắng bóng các Hội Nghị Diên Hồng, trầm kha trong đau khổ của cả một dân tộc, tha phương cầu thực của dân oan trên đất Việt và lang thang kiếm sống khắp nơi trên thế giới, lãng phí trên quê hương, cũng như các giấc mộng không thành, kể cả giấc mộng tự do.

Để kết luận, bài thơ “Tôi nhìn chung quanh” dưới đây thể hiện một hành động đấu tranh cho bình đẳng.

Tôi nhìn vào thế giới (4)

Từ đôi mắt thức tỉnh của tôi

Và đây là những gì tôi thấy:

Không gian hẹp có rào chắn này

Vây phủ chèn ép tôi.

Tôi nhìn vào những bức tường ngớ ngẩn ấy

Và đây là những gì tôi biết:

Đó là tất cả những bức tường mà áp bức xây dựng

Sẽ phải đạp đổ đi!

Nguồn:

  1. Hội Nghị Diên Hồng. https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_Di%C3%AAn_H%E1%BB%93ng
  2. Lưu Hữu Phước. Hội Nghị Diên Hồng
  3. Sidney Verba. Political equality: What is it? Why do we want it? Harvard University 2001.    
  4. Langston Hughes. I look at the world. https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poems/52005/i-look-at-the-world
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s