Báo Ozy phân tích phương pháp sinh viên Hồng Kông huy động hàng triệu người xuống đường

145894_gettyimages1153125579_0.jpg

Những gì bắt đầu như một cuộc biểu tình phản đối dự luật dẫn độ đã phát triển thành một trận chiến về tương lai của Hồng Kông – và một ví dụ hiếm hoi về sự phản đối độc tài độc đảng của đại đa số cư dân Hồng Kông. Đây cũng là cái tác vào mặt của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, một tên độc tài với một mức độ độc tài rất cao. Bài nầy phân tích các bài học rút ra từ cách các lớp trẻ Hồng Kông đã tổ chức và huy động hàng triệu người xuống đường. Các bài học nầy có thể liên quan đến các phong trào chống độc tài độc trị ở nhiều nơi khác.

Vào ngày 1 tháng 7, kỷ niệm ngày bàn giao Hồng Kông từ thời cai trị của Anh sang Trung Quốc, những người biểu tình đã xông vào cơ quan Lập pháp và quốc hội Hồng Kông, đập vỡ cửa sổ và lục soát trọng điểm của chính phủ trong những cảnh chưa từng có. Các hoạt động nầy được phát sóng trên toàn thế giới. Các người trẻ tuổi tham gia vào việc lãnh đạo các cuộc biểu tình đổ lỗi cho Giám đốc điều hành chính phủ Hồng Kông bà Carrie Lam về hành động cưỡng chế luật dẫn độ với rất ít nỗ lực để tham khảo dân ý. Lãnh đạo các cuộc biểu tình cũng mạnh bạo trong việc họ phản đối bạo động của công an đối với công chúng tham gia biểu tình trong những tuần gần đây.

 

Bài học 1: Lãnh đạo được phân rã rộng và không tập trung

Trái ngược với Phong trào Phản Đối mang theo Dù năm 2014, nơi có các nhà lãnh đạo rõ ràng như sinh viên Joshua Wong mà sau nầy trở thành một chính trị gia, những người lãnh đạo phong trào xuống đường hiện nay đã không xuất hiện một cách rõ ràng và giới lãnh đạo có vẻ đã được phân rã theo dự tính từ đầu. Đây là một quyết định chiến thuật, các nhà tổ chức biểu tình nói. Nó có nghĩa là Bắc Kinh không thể theo đuổi và bắt giữ bất kỳ cá nhân cụ thể nào. “Chúng tôi đã học được những bài học về tổ chức từ Phong trào Dù”, Joshua Wong nói. Joshua vừa ra tù vào ngày 17 tháng 6 sau khi bị giam cầm vì liên quan đến các cuộc biểu tình năm 2014. “Phong trào hữu cơ này có nghĩa là bọn chính phủ bây giờ phải đối mặt với nhiều sự không nhất định và mù mờ hơn về những gì chúng tôi sẽ làm tiếp theo”.
Các nhóm như Mặt trận Nhân quyền Dân sự, nhóm tổ chức các cuộc tuần hành định kỳ hàng năm từ lâu ở Hồng Kông, đã được nhắc nhở nhiều trong các bài báo và truyền thông về các cuộc biểu tình hiện nay, mặc dù họ nhấn mạnh rằng vai trò của các nhóm của họ là họ cố gắng đảm bảo các hành động của người chủ xướng hay tham gia biểu tình là hợp pháp và an toàn. Các nhóm nầy khẵng định là họ không có vị trí dẫn đầu các cuộc biểu tình gần đây. “Ví dụ, khi một số người đề nghị những hành động có phần quá khích hơn, chúng tôi không thể khuyến khích cũng như không làm họ nản lòng,” ông Bonnie Leung, phó ban triệu tập của một trong các nhóm xuống đường định kỳ nói. Wayne Chan, 29 tuổi, người triệu tập của Liên Minh Sinh viên Độc lập Hồng Kông, ủng hộ chiến lược lãnh đạo phân rã và không tập trung trong các hoạt động xuống đường hiện nay, ngay cả khi anh ta thừa nhận nó có thể làm chậm quá trình quyết định trong cách vận hành của phong trào.
Đối với các nhà chức trách, tuy nhiên, đây cũng là một nguồn thất vọng lớn. Theo một số trong bọn chính phủ, ngay cả khi chính phủ muốn “thỏa thuận” với người biểu tình, họ cũng có thể không thể thực hiện thảo luận được vì không ai có thể đại diện cho tất cả những người biểu tình để giải quyết các vấn đề liên hệ. Ai đó có tin vào các cách nói nầy của bọn chính phủ bù nhìn ở Hồng Kông là một vấn đề khác.

Bài học 2: Tận dụng các công nghệ hiện đại
Thay vì chờ quyết định từ một nhóm lãnh đạo, những người biểu tình sử dụng các nền tảng trực tuyến để tự tổ chức và quản lý các hoạt động trên một phạm vi rộng và lan tỏa.
“Thông qua các tương tác này, chúng tôi chẩn định nhanh chóng và phát hiện ra ai thực sự có chiến lược và kỹ năng hoạt động, những người có kỹ năng về vận động nhân sự tốt nhất, những người thực sự có năng lực cao về các khía cạnh tổ chức và huy động nhiều người tham gia trong một phong trào tự phát. Tiếp theo cách vận hành nầy, giới lãnh đạo của phong trào tự phát và luân lưu ra một cách hữu cơ từ các dòng chảy đó”, theo ông Janet Lui, một nhà nghiên cứu về các phong trào xã hội ở Hồng Kông.

Trong khi Mặt trận Nhân quyền Dân sự sử dụng các bài đăng trên Facebook và phương tiện truyền thông chính thống để quảng cáo các cuộc biểu tình cuối tuần, hầu hết những người biểu tình chuyển sang các nền tảng trực tuyến ẩn danh. Hai ứng dụng phổ biến nhất là dịch vụ nhắn tin Telegram và diễn đàn trực tuyến LIHKG, cách tổ chức trực tuyến ở Hồng Kông tương tự như Reddit. Ví dụ như các người tổ chức xuống đường đã sử dụng diễn đàn trực tuyến LIHKG để gửi thông báo tới người dùng, báo động rằng cảnh sát sắp tấn công những người biểu tình đang chiếm đóng và trấn giữ tòa nhà Lập pháp.

Telegram, giống như WhatsApp, cung cấp dịch vụ nhắn tin cơ bản. Nó cũng có các kênh mà hàng ngàn người có thể đăng ký để nhận được cập nhật tức thì từ các thành viên khác. Các kênh cho phép người biểu tình tiến hành các cuộc thăm dò và phối hợp trong các nhóm nhỏ hơn về hậu cần, trợ cứu y tế, trợ giúp pháp lý, thiết kế và chiến lược. Nó cũng có một bộ phận mà người dùng có thể sắp đặc trước để các nhắn tin tự tiêu hủy theo một thời gian mà người dùng ấn định trước. Với các kỹ thuật nầy, người dùng có thể đảm bảo cuộc trò chuyện của mình không bị rò rỉ và họ có thể che dấu số điện thoại của họ, khác với WhatsApp.

Nhiều người dùng Telegram cố gắng bảo vệ danh tính của họ bằng cách sử dụng thẻ SIM trả trước. Nhưng các chuyên gia công nghệ thận trọng trước việc đặt quá nhiều niềm tin vào Telegram, vốn không được mã hóa đầu cuối theo mặc định. Quản trị viên của một nhóm biểu tình dùng Telegram như là một công cụ tổ chức đã bị bắt vào tháng Sáu. Telegram cũng đã bị gián đoạn và trở thành ngoại tuyến trong một thời gian ngắn bởi một cuộc tấn công mạng từ đại lục Trung Quốc, vào ngày 12 tháng 6 – cùng ngày mà cuộc đụng độ có bạo động giữa người biểu tình và công an, khi công an tấn công các người biểu tình ôn hòa.

LIHKG được thành lập vào cuối năm 2016 và được sử dụng rộng rãi bởi các sinh viên đại học để thảo luận về mọi thứ, từ chơi các trò chơi điện tử đến hẹn hò gặp nhau. Khả năng nâng cao các chủ đề phổ biến qua các khảo sát hữu cơ có nghĩa là các ý tưởng được trưng cầu trong các nhóm tham dự và các ý kiến hoạt động được đánh giá nhanh chóng và lan tỏa. Bởi vậy các ý kiến tốt có thể đạt được chấp nhận rộng rãi hơn về các bước tiếp theo trong các cuộc biểu tình ở Hồng Kông. Các hoạt động thực sự triển khai trong các cuộc xuống đường thường có xu hướng ở đầu diễn đàn, khiến cho các hoạt động nầy có mức độ huy động lớn và việc triển khai có thể diễn ra dễ dàng với sự tham dự của một số đông. Một vài thành viên đứng đầu việc triển khai các hoạt động nầy là một trong những người tham gia diễn đàn sớm nhất. Các diễn đàn nầy cũng là môi trường mà những người bình thường ít nói có thể đóng góp ý kiến của họ một cách có suy nghĩ sâu, khi mà trong thực tế, họ có thể chần chừ trong việc tham gia các hoạt động tích cực.

Những người biểu tình cũng sử dụng chức năng iPhone AirDrop để chia sẻ thông tin ẩn danh và nhanh chóng. Sau khi những người biểu tình đột nhập vào Cơ quan lập pháp, họ bắt đầu chia sẻ bản thiết kế của tòa nhà đa tầng nầy cho những người dùng iPhone khác.
Bài học 3: Tận dụng sức sáng tạo của nhiều người

Tín hiệu tay được sử dụng để truyền thông điệp qua đám đông hàng ngàn người. Người biểu tình sau đó đã vẽ phác thảo các tín hiệu và lưu hành các hình ảnh của các tính hiệu tay trên Telegram và LIHKG để mọi người tham gia có cách liên lạc và hành động cho hợp nhất trong lúc triển khai.

Hàng trăm người biểu tình đã tham gia một cuộc thi chạy marathon đô thị trực tiếp vào ngày 25 tháng 6. Một phần của cuộc thi chạy nầy là để gửi đơn kiến nghị tới các lãnh sự quán của các quốc gia tham dự hội nghị G-20 tại Osaka, Nhật Bản, yêu cầu các lãnh sự nầy chuyển lời yêu cầu của người biểu tình đến các lãnh đạo của nhiều nước khác nhau để yêu cầu họ thách thức Trung Quốc và thảo luận với lãnh đạo Trung Quốc về các cuộc biểu tình gần đây tại Hồng Kông. Các nhà hoạt động cũng đã huy động 6,7 triệu đô la Hồng Kông (858.000 đô la) trong 10 giờ để mua quảng cáo trên các tờ báo quốc tế, như Thời báo New York Times, để xuất bản bức thư ngỏ nêu lên những lo ngại của người biểu tình về luật dẫn độ. Các bài nầy đã đăng và được đọc rộng rãi trùng với kỳ họp G-20.
Sự phối hợp của hậu cần và vật tư cũng đã được phân cấp nhanh chóng qua các cách thông tin và vận hành kể trên. Các trạm cung cấp đã xuất hiện bất cứ nơi nào các cuộc biểu tình kết hợp với mũ bảo hiểm, mặt nạ, kính bảo hộ, chai nước và dung dịch muối, được sử dụng để rửa sạch hơi cay và bình xịt hơi cay từ bọn công an.

“Những món đồ hậu cần này không được mua bởi một người, các đồ nầy đã là đóng góp hữu cơ đến từ mọi người,” theo anh Christy, một sinh viên đại học 22 tuổi, đang điều khiển một trạm trong ca làm việc 24 giờ. “Một số người không thể tham gia biểu tình trực tiếp, nhưng họ lại thực sự muốn giúp đỡ, vì vậy họ đặt hàng vật tư như mũ bảo hiểm xây dựng hoặc các bình nước cho người tham gia biểu tình.” Ai cũng có thể đóng góp tùy vào khả năng của họ.

Bao trùm trên toàn bộ hoạt động tự phát của các người biểu tình là lo lắng của họ về nhà nước giám sát Trung Quốc. Tại một trạm cung cấp, các tình nguyện viên đưa ra mặt nạ. “Hãy cầm mặt nạ, bảo vệ danh tính của bạn,” họ nói với đám đông. Đối với một số người, sự ẩn danh có thể cung cấp sự che chở cho các hành động triệt để và tích cực hơn – như cuộc tấn công vào tòa Lập pháp. Nhưng đối với nhiều người ở Hồng Kông, việc bảo vệ danh tính cũng là một lời nhắc nhở về những gì đang bị đe dọa nếu phong trào phản đôi hiện nay thất bại.
Nguồn:
https://www.ozy.com/fast-forward/how-to-mobilize-millions-lessons-from-hong-kong/95354

Ghi chú: Bài này dịch từ báo Ozy.com bởi tiến sĩ Phạm Đình Bá, đại học Toronto, Canada. Tiêu đề bài gốc dịch cho sát nghĩa thì là: “Cách huy động hàng triệu người xuống đường: Bài học từ Hồng Kông”. Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam không chủ trương biểu tình, chúng tôi chủ trương đấu tranh nghị trường là chính yếu, thanh đàm thanh nghị. Cho nên tựa bài được sửa lại là: “Báo Ozy phân tích phương pháp sinh viên Hồng Kông huy động hàng triệu người xuống đường”.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s