Bỏ nhà đi bán bắp rang để trở thành…hồi ký 100% có thật của ông Vương Đặng

Tôi năm nay đã 76 tuổi, gần đất xa trời,  nhưng bây giờ còn thở thì tôi như con tằm phải nhả tơ nên hôm nay tôi viết hồi ký nầy một cách chân thành theo trí nhớ nhằm mục đích để lại cho con, cháu, chắt và các bạn trẻ rút kinh nghiệm dăm điều về chí hiếu học, tính kiên nhẫn, tâm từ thiện, lòng tự trọng, v.v..  

Tôi không có ý khơi lại chuyện buồn đã qua vì tôi đã tha thứ cho Ba tôi từ khi biết tin ông chết năm 1987 và cho Dì ghẻ tôi từ năm 1996 khi tôi gặp lại Dì mà gọi Dì, xưng con (chớ không xưng cháu như khi còn nhỏ) trong chuyến trở về thăm quê hương lần đầu tiên từ Hoa Kỳ sau khi bỏ đi trước ngày 30/4/1975.

Chuyện bắt đầu từ cuối tháng Năm, 1958, khi bà dì ghẻ của tôi chỉ hơn tôi một con giáp tức 12 tuổi, nên được tôi gọi bằng Dì nhưng xưng là cháu vì nghĩ rằng bà không thể đẻ ra tôi; có lẽ chính vì thế mà tôi thường được ba tôi “nưng niu” bằng roi, ống vố (= ống điếu) và tay chân, thỉnh thoảng bằng ghế đẩu liệng từ xa đến chiếc ngực tong teo của tôi vì thiếu ăn.  

Bấy giờ Dì tôi đang sinh đứa em thứ hai (cùng cha, khác mẹ) chưa đầy tháng nên tôi có nhiệm vụ là mỗi chiều đi học (trường trung học Petrus Ký) về tôi phải nấu cơm, nước; rồi dọn, bưng vào giường đang được phủ mùng và gọi mời Dì dậy ăn cơm.

Chiều chạng vạng hôm đó, tôi có gọi Dì dậy ăn cơm và được Dì trả lời đại ý rằng Dì nghe và sẽ dậy.  Thế là, sau khi ăn một bụng, tôi đi bộ lên xóm Ông Ba ở cách nhà khoảng 200m để nói chuyện lông bông với bạn trẻ cùng lứa tuổi, rồi ghé nhà chị Nguyệt làm thợ may trò chuyện tiếp.  Trường đã bải lớp, ba tháng sau mới đi học lại nên tôi ở chơi đến khoảng 9 giờ 30 tối mới trở về nhà.

Ai ngờ, khi về nhà, tôi bị Dì chưởi mắng đại ý rằng “Tao đẻ còn non ngày, non tháng mà mầy nấu cơm không kêu tao dậy ăn cho nóng, để tao phải ăn cơm nguội lạnh.  Tối nay tao về méc ba mầy đánh cho mầy một trận đáng tội…” Tôi cố gắng giải thích rằng tôi đã gọi và nghe tiếng Dì trả lời sẽ dậy ăn nên tôi mới đi chơi; nhưng Dì không nghe, không tin, cứ khăng khăng tối nay về méc ba cho tôi bị một trận đòn mới hã dạ.

Tôi lên nằm trên cái đi-văn mà lòng vừa lo lắng và run sợ khi nghĩ đến trận đòn ác liệt mà Ba tôi sẽ dập lên thân xác tong teo của tôi trong đêm nay hay sáng mai.  Cuối cùng, khoảng 11 giờ thì tôi ngồi dậy sau khi quyết định bỏ nhà ra đi trong khi Dì tôi ngủ say sưa…

Nửa giờ sau, tôi rời nhà, tay trái xách cặp táp mà tôi thường dùng để đi học và tay phải xách chiếc va-li tí hon bằng vải, củ kỷ.  Tôi đi bộ từ nhà thuộc Xóm Ruộng ở trong khu Xóm Đình, đường Vạn Kiếp, cách Trường Mỹ Thuật Gia Định độ 1 cây số.

Khuya rồi, tôi đi bộ đến Cầu Bình Lợi với dự định sẽ đón Ba Tèo (một người tình cũ của Má tôi cách đấy khoảng 10 năm) đang lái xe lô-ca-xông (chở khoảng 8-9 người) rước khách trên con đường Sài Gòn-Vũng Tàu.  Tôi ngồi, nằm ngủ dật dựa trong một cái chòi cuối dốc cầu và buổi sáng may mắn thay tôi đón được chiếc xe của Ba Tèo. Tôi xin Ba Tèo cho tôi quá giang ( miền Bắc gọi là đi nhờ xe) ra chợ Bà Rịa với dự định đến gặp và xin sống nhờ với bà Mười Thập (một bà con trong dòng họ bên Nội, nhưng rất thân với Má tôi—đang theo chồng sống ở bên Pháp.).

Tôi được bà Mười Thập tiếp đón vui vẻ và thông cảm hoàn cảnh của đứa cháu thiếu may mắn.  Nhưng chỉ một tuần thì tôi quyết định rời bà bởi vì bà chỉ là một người phụ bán quán cà phê, không có nhà riêng hay phòng ngủ riêng để bà cháu sống lây lất bên nhau.

Bà cho tôi năm chục đồng khi chia tay và sáng sớm hôm sau tôi lại quá giang xe hàng đi ra Vũng Tàu với hy vọng tìm được nhà ông bà Chín là láng diềng ở đối mặt với nhà Má tôi ở Thị Nghè; ông bà Chín rất thân với Má tôi và thương tôi; ông bà mới về hưu, mua và dọn nhà ra Vũng Tàu và Má tôi đã dẫn tôi đi thăm họ và nhà ở Vũng Tàu.  Nhà của họ chỉ cách chợ Vũng Tàu khoảng một cây số về hướng Trường Thiếu Sinh Quân.

Tôi lại có giang xe chở hàng đến Vũng Tàu, tôi xách cặp táp và cái va-li nhỏ đi tìm nhà ông bà Chín suốt ngày mà không ra bởi vì tôi không biết, không nhớ tên đường và số nhà.  Tôi ăn bánh mì không và uống nước phông tên trọn ngày. Buổi tối, tôi ra Bãi Trước; đợi khuya vắng người, chủ quán ra về, tôi mới kiếm được chỗ ngủ trên một chiếc ghế xếp rách bươm.

Sáng hôm sau, tôi phải thức dậy thực sớm e chủ quán đến đuổi hay kêu cảnh sát bắt.  Tôi lang bang dọc theo đường tráng xi măng dành cho khách dạo bãi biển. Đến khoảng 8 giờ thì may mắn cho tôi làm quen được một thằng Tàu con (m à tôi không còn nhớ tên) có lẽ nhỏ hơn tôi 1-2 tuổi, rất vui vẻ và thân thiện; cha mẹ nó bán xe bánh mì dạo.  Tôi kể hoàn cảnh của mình. Nó chạy về nhà, đem ra cho tôi hai ổ bánh mì không, một hộp cá mòi và muối tiêu.  Ngon ơi là ngon khi bụng tôi đã cồn cào.

Sau đó, nó dẫn tôi về nhà nó cho biết nhà rồi đưa tôi qua nhà hàng xóm trong hẽm để giới thiệu vì biết vợ chồng nhà nầy (mà bây giờ tôi cũng chẳng nhớ tên!) không con và đang đi tìm con nuôi.  

 Buổi chiều, sau khi xin phép người vợ (trong tương lai sẽ là má nuôi của tôi), tôi theo thằng bạn nhỏ người Tàu đi quanh quẩn khu chợ, bến xe, các khách sạn, v.v.. Tối thì về ăn cơm và ngủ trên ván (có giăng mùng hay không bây giờ tôi chẳng nhớ nữa!).  Sáng hôm sau thì xin phép đi chơi quanh quẩn nữa với thằng bạn Tàu nhỏ con, đến trưa thì về ăn cơm. Buổi trưa hôm ấy (Thứ Sáu), tôi suy tính nhiều và quyết định không chịu làm con nuôi của gia đình đạo Thiên Chúa và phải bỏ học chữ mà đi làm nghề thợ hồ.

Khoảng 4 giờ chiều, tôi tắm rửa, ăn mặc sạch sẽ và đến xin phụ nghề bán sách báo ở nhà sách nho nhỏ Quốc Hiệp nằm ngay đầu chợ cũ Vũng Tàu, phía bên trái, đối diện với Ủy Ban Hành Chánh … (?).  Tôi lấy tên mới là Thủy. Bấy giờ, chị Cúc (kêu ông chủ bằng bác) và chị Mai (con gái của ông chủ) hân hoan đón nhận tôi xin việc và sau 5 giờ chiều thì ông chủ vừa là Chủ tịch Ủy Ban, vừa là chủ khách sạn tên … (?), chấp thuận cho tôi giúp việc.

Khách sạn nhỏ (mà tôi không còn nhớ tên, nhưng là khách sạn duy nhứt nằm cuối dãy phố bên mặt trước chợ Vũng Tàu cũ, chỉ cách Bãi Trước độ 200m) vừa là nhà ở cho cả gia đình chỉ cách nhà sách khoảng 150m nên rất thuận tiện cho mọi người.  Tôi có chỗ ngủ hẳn hoi; đôi khi ế khách, tôi lên ngủ luôn trong một phòng của khách sạn.

Ngoài việc phụ bán sách báo khi đông khách cho nhà sách, tôi là người đầu tiên có sáng kiến bán báo dạo cho các sạp trong chợ (thay vì trước kia, bạn hàng phải vô chợ để mua báo), bán báo dạo dọc theo Bãi Trước (trước kia du khách cũng phải vô chợ mua báo mới có báo mà đọc!).  Thêm nữa, tôi còn nhận bỏ báo cho các tư gia và biệt thự trong vòng 1 cây số đường bán kính của chợ Vũng Tàu. Và điều quan trọng là tôi được các con của ông chủ ở Chợ Lớn ra thăm ba (đang sống với cô vợ nhỏ, người Bắc, lúc nào cũng môi son, má phấn kỹ lưởng, mới có 1 con biết đi với ba mình) trong đó anh Hoàng (lớn hơn tôi độ 7-8 tuổi) và Liên (nhỏ hơn tôi 1-2 tuổi).

Nhờ bán báo quá đắc, chỉ hai tháng rưỡi tôi đã để dành được khoảng một ngàn đồng sau khi sắm quần áo, giày vớ đầy đủ. Dù vậy,với bản tính hiếu học, đến gần cuối tháng Tám thì tôi quyết định bỏ Vũng Tàu để về Sài Gòn tiếp tục vô học lớp 5C (Ngũ C) ở trường Petrus Ký, nên tôi nhờ ông chủ, anh Hoàng và chị Mai gởi gấm cho tôi về sống nhờ ở nhà người vợ chính của ông chủ ở trong hẽm, đường Minh Mạng (bây giờ là Ngô Thời Tự), cách Ngã Sáu Chợ Lớn khoảng 50m.

Bà chủ lớn ốm o, gương mặt khắc khổ, nhưng hiền hậu, sống trong một căn nhà mái ngói âm dương với 4 cô con gái:  chị Lan, Liên, Thành và …. Hai người con trai lớn là anh Minh (Trần Quang Minh, cựu giám học trường trung học Nguyễn Đình Chiểu ở Mỹ Tho và anh Hoàng) sống ở một căn nhà xây gạch và gỗ khá giả hơn, cùng một hẽm nhưng gần đầu hẽm.

Nhà chật chội nên buổi tối tôi ngủ trên tấm bố trải trên sàn nhà gạch Tàu, không mùng mền, đầu kê lên chiếc va-li nhỏ, cũ kỹ; cách khoảng tôi độ 2m, ba chị em của Liên ôm nhau ngủ trên một chiếc chiếu khác với mùng, mền và gối.

Mỗi sáng khoảng 5 giờ, tôi thức dậy, ra đường đón xe buýt đến trạm góc đường Cống Quỳnh và Bùi Thị Xuân thì xuống để lảnh bắp rang bơ từ máy chế ở nước ngoài trong tiệm ở đường Bùi Thị Xuân, cách ngã ba 4-5 căn.  Lộ trình bán bắp của tôi bắt đầu từ đầu đường Nguyễn Tri Phương ở Ngã Sáu Chợ Lớn, chủ yếu nhắm vào các trường tiểu hay trung học (tư thục), đến đường Lý Thái Tổ thì quẹo mặt, đến Ngã Bảy thì quẹo mặt qua đường Minh Mang; có khi gặp bữa bán ế thì lặn lội thêm các đường Vĩnh Viễn hay Nguyễn Duy Dương.  Thường thường tôi trở về nhà lúc 10: 45; rửa mặt và chuẩn bị cặp- táp sách vỡ, đi ăn trưa, đón xe buýt đến công trường Cộng Hòa, rồi đi bộ vào trường để học lớp buổi chiều dành cho các lớp trung học đệ nhứt cấp.

Được 4 tháng, tôi bị cảm thật nặng, chắc có lẽ vì nằm ngủ dưới đất, không mùng mền trong một hai tháng đầu, thức khuya học bài, dậy sớm đi lảnh bắp rang.  Nhưng, Trời cứu tôi (chuyện dài dòng, không cần thiết kể ở đây!) và hết bịnh vì mới 6-7 tuổi mà đã biết hằng tuần cho một ông già ăn mày ăn uống đầy đủ và 11 tuổi (đang học lớp Nhứt B của thầy Cường ở trường tiểu học Lê Văn Duyệt trên đường Phan Đình Phùng—tên mới là Nguyễn Đình Chiểu—nằm giữa hai đường Đinh Tiên Hoàng và Mạc Đỉnh Chi, Quận Ba, Sài Gòn), nghèo nàn, nhà ở là  thùng xe cứu thương được lợp thêm mái lá cho bớt nóng mà cảm hứng sáng tác bài thơ “con cóc” đầu tiên khi trời đổ mưa:

Chăn ấm, gối êm, nằm co ro;

Phận mình đã trọn vẫn lo cho:

Còn bao kẻ đói không nhà cửa,

Chẳng biết giờ đây họ ấm no.

Và mới 20 tuổi, tôi và các bạn sinh viên (đều lớn tuổi hơn tôi) thuộc nhiều phân khoa thuộc Viện Đại Học Sài Gòn lập ra Đoàn Thanh Niên Công Tác Xã Hội (Social Activities Youth Group; gọi tắt là SAYG) trụ sở trung ương ở 220 đường Trần Hưng Đạo, Sài Gòn.

Bộ Trưởng Thanh Niên Nguyễn Tấn Hồng đứng chụp trước cửa nhà của Vương Đằng trong Trại Xây Dựng II (1966, gồm hơn 20 đoàn thể thanh niên) mà Vương Đằng làm Trại trưởng, trong khi ông Nguyễn Thôn Độ, Phó tỉnh trưởng Gia Định, làm Trại phó.
Bộ Trưởng Thanh Niên Nguyễn Tấn Hồng đứng chụp trước cửa nhà của Vương Đằng trong Trại Xây Dựng II (1966, gồm hơn 20 đoàn thể thanh niên) mà Vương Đằng làm Trại trưởng, trong khi ông Nguyễn Thôn Độ, Phó tỉnh trưởng Gia Định, làm Trại phó.

Đầu tháng 5, 1975, tôi chính thức đặt chân lên đất Hoa Kỳ.  Dù đã làm phụ khảo ở Viện Đại Học Cửu Long (Sài Gòn & Gia Định), tôi phải học và tập phát âm theo giọng Mỹ (American English) đến đầu tháng 1 năm 1976 mới được cho đi học khóa huấn luyện văn phòng (clerical training), rồi mới được tuyển dụng là thư ký xếp hồ sơ (file clerk) ở công ty bảo hiểm CNA nổi tiếng ở Reading, tiểu bang Pennsylvania.  Được một năm, tôi dọn về NYC (= New York City = thành phố Nữu Ước) với hy vọng tiến thân về nghề ca nhạc hay văn hóa theo sở trường. Nhưng than ôi! Non ba tháng, không tìm ra việc làm, tôi đói meo, bán đồng hồ vẫn đói nên tôi dự định sẽ xách cây đàn ghi-ta đi hát ở ngoài công viên hay đường phố Nữu Ước. Đói hai bữa, dẫu rằng ca sĩ … (đã kiếm nhà mướn giùm tôi dọn về NYC) ở chung bin-đinh với tôi, nhưng vì sĩ diện, tôi chịu đói chứ không dám gõ cửa nhà người ta.   Ngày hôm sau tôi được tin vui là đơn xin học khóa huấn luyện tốc ký (15 tuần) được chấp thuận và tôi bắt đầu nhập học vào Thứ Hai, mỗi tuần được phụ cấp 75 USD.

Trước hai tuần mãn khóa tôi đã được công ty bảo hiểm sức khỏe Blue Cross Blue Shield of New York thu nhận là thư ký vô hồ sơ (data-entry clerk).  Sau hai tháng học nghề dự bị, tôi được chính thức là nhân viên với lương bổng và quyền lợi tương đối ưng ý.

Nhưng, với chí hiếu học và thăng tiến tháng 9, 1980 tôi bỏ việc làm tốt để theo học một năm chứng chỉ hành nghề dịch vụ du lịch.  Cuối tháng 5, 1981, tốt nghiệp nhưng không kiếm được việc làm trong ngành du lịch với lương tháng bằng hay hơn trước nên tôi tiếp tục ghi danh đại học ban điện toán vào tháng 9, 1981.  Một năm sau, tôi chuyển qua ban Anh văn và tốt nghiệp bằng cử nhân Anh văn với GPA 3.29.

Theo thời gian, hoàn cảnh và chí hiếu học tôi đã học có bằng Cao Học Bang Giao Quốc Tế. Tôi đã ghi danh lấy bằng tiến sĩ thì phải bỏ dỡ vì vợ con được bảo lãnh theo diện DOP đến Hoa Kỳ vào ngày 9/1/1990.   Ngoài ra, tôi đã phải học lấy 15 chứng chỉ Cao Học Giáo Dục, cộng thêm rất nhiều chứng chỉ khác để có thể được cấp giấy hành nghề dạy học về môn Giáo Dục Thương Mại (Business Education).

Thưa quý độc giả, cũng như hầu hết mọi người, tôi có đời sống cá nhân và gia đình; nhưng tâm tôi dường như luôn nghĩ đến làm một cái gì cho người khác (tha nhân).  Ngoài công tác thật nho nhỏ làm việc từ thiện từ Hoa Kỳ trở về Việt Nam, tôi chịu tốn kém sưu tầm, biên khảo và xuất bản sách hay dĩa CD cũng là để phục vụ một ai đó chứ không cho vợ, con, cháu, anh em trực tiếp trong gia đình tôi.  Bởi thế, tôi thường cảm thấy sự phản đối âm thầm hay sau lưng của gia đình vì lo “bao đồng” hơn cho trong nhà.

Bây giờ, tháng 3, 2019, tôi không nhà (ở nhà mướn), không xe (chỉ có chiếc xe đạp mini), trương mục trong nhà băng thỉnh thoảng có tối đa là hai ngàn năm trăm USD, lương hưu của tôi quá còm cõi (chỉ 729 USD một tháng).  Nhưng tôi cảm và nhận thấy rằng TRỜI ĐÃ BAN CHO TÔI MỘT ĐỜI NHIỀU HẠNH PHÚC TỪ 19 TUỔI ĐẾN NAY. Có nghĩa là TÔI SỐNG MỘT ĐỜI THẬT ĐẦY VỀ NHIỀU PHƯƠNG DIỆN DÙ CHƯA BAO GIỜ ĐƯỢC COI LÀ GIÀU; TÔI ĐÃ THỰC HIỆN  THẬT NHỎ VÀO CÔNG CUỘC TỪ THIỆN; TÔI ĐÃ VÀ ĐANG GÓP PHẦN VÀO VIỆC HỌC ANH VĂN CỦA NGƯỜI VIỆT KHẮP THẾ GIỚI (đánh bút hiệu Vương Vằng–với đầy đủ dấu chữ Việt– ở www.google.com.vn thì sẽ thấy sự thật!); TÔI ĐÃ VÀ ĐANG GÓP PHẦN THẬT, THẬT NHỎ BÉ VÀO VĂN HÓA VÀ KIẾN THỨC CHO MỌI NGƯỜI (đánh bút hiệu vương đằng–với đầy đủ dấu chữ Việt–ở www.youtube.com thì sẽ thấy sự thật!), chưa kể những tác phẩm khác đã và sẽ được xuất bản.

Tóm lại, tôi bỏ nhà ra đi bán báo, bán bắp rang để trở thành … một người không chỉ sống cho cá nhân và gia đình không hỗ thẹn với lòng tự trọng.

Vương Đằng

Vương Đằng đứng vác cuốc ở bên trái
Vương Đằng đứng vác cuốc ở bên trái
Vương Đằng đứng le lưỡi, đang giỡn, bên mặt trước một cô nhi viện ở Quang Trung, Hốc Môn, 1966
Vương Đằng đứng le lưỡi, đang giỡn, bên mặt trước một cô nhi viện ở Quang Trung, Hốc Môn, 1966
Vương Đằng đứng cầm cờ ở trại công tác ở Pleiku, 1965
Vương Đằng đứng cầm cờ ở trại công tác ở Pleiku, 1965
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s