Thầy cô giáo đã dở từ gốc thì có thêm mấy tấm bằng cũng vô nghĩa!

12733549_1244683952212512_1758682505895100464_n.jpg

Được mời tham luận trong Hội thảo phát triển nguồn nhân lực đại học vừa rồi tại Trường Đại học Quy Nhơn (do vương quốc Bỉ tài trợ không hoàn lại), trong số những vấn đề lớn về nhân sự, tôi có phát biểu mấy vấn đề liên quan đến cải cách giáo dục:

1) Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo hướng dạy học phát triển năng lực là đúng. Đã muộn lắm rồi khi đến bây giờ ta mới xuất phát cho một nhận thức và dò dẫm trong hành động. Hệ thống giáo dục của ta vẫn duy trì lối dạy học nhồi nhét no nê kiến thức mà thiếu tư duy sáng tạo tri thức. Không có sáng tạo tri thức để thúc đẩy xã hội phát triển, đất nước ta, dân tộc ta ngày một lệ thuộc vào nước ngoài, lệ thuộc toàn diện mọi lĩnh vực từ kinh tế – chính trị đến văn hóa, giáo dục.

2) Việc cải cách giáo dục đi từ phổ thông là làm ngược và sẽ còn thất bại thảm hại. Hiện tại, với cách tuyển sinh và đào tạo sư phạm như hiện nay, chúng ta có được bao nhiêu % giáo viên có năng lực để dạy học phát triển năng lực? Trong khi ở đại học người ta vẫn dạy những giáo trình cổ lỗ sĩ, vẫn chủ yếu đọc chép, chiếu chép và sinh viên sư phạm gần như chỉ biết học bài trả bài. Mỗi kỳ thi học phần, phao thi ném khắp nơi là do đâu? Tôi duyệt đề thi thấy hơn 90% đề thi và đáp án yêu cầu sinh viên trả bài hơn là sáng tạo. Với nguồn lực ấy, họ sẽ đáp ứng thế nào cho dạy học phát triển năng lực ở phổ thông?

Giáo dục đại học trì trệ đến mức khi tôi ra đề mở cho tuyển sinh thạc sĩ còn bị mắng là “không trúng tủ” (theo nội dung ôn tập) thì làm sao học viên làm được? Các đề tài luận văn thạc sĩ thì chỉ có xào nấu hoặc đạo văn đến trắng trợn mà vẫn được hội đồng cho… điểm cao!

3) Trò bồi dưỡng hay nâng ngạch, thậm chí yêu cầu giáo viên phổ thông phải có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ mà người ta đang đặt ra và thực hiện lại là trò kích thích chạy đua bằng cấp hơn là tạo ra đội ngũ giáo viên trình độ cao. Tôi có tham gia bồi dưỡng hạng ngạch, đào tạo cao học nên biết rõ điều ấy. Đã dở từ gốc thì có thêm mấy tấm bằng cũng vô nghĩa, nếu không nói tình hình còn tệ hại hơn khi chính tấm bằng tạo ra sự hoang tưởng về chân lý và càng sinh ra học phiệt. Sự thật là tình trạng học phiệt thống trị từ trên nóc đại học kéo theo các thầy cô dưới phổ thông cũng rất học phiệt.

Một hệ thống học phiệt như vậy thì sáng tạo là cái bẫy nguy hiểm của người dạy và học, cho nên đa số chọn giải pháp an toàn là ăn theo nói leo.

4) Tôi không phủ nhận nỗ lực của những người làm chương trình cải cách phổ thông, nhưng phải nói thẳng một điều rằng, mọi nỗ lực sẽ thành công cốc khi không có sự cải cách đồng bộ toàn xã hội. Vấn đề đơn giản là bài toán cung và cầu. Nguồn cung ứng của giáo dục do nhu cầu xã hội quyết định. Tuyển dụng nhân lực ngoài xã hội nói chung và đặc biệt tuyển dụng giáo viên trong ngành giáo dục không dựa vào năng lực mà chủ yếu dựa vào bằng cấp cộng với những tiêu cực khác thì người dạy lẫn người học làm gì có động lực thật sự để dạy và học phát triển năng lực? Một cơ chế xã hội mà đến Bộ trưởng cũng không có quyền cách chức một ông giám đốc sở hay phòng, thậm chí sa thải được một giáo viên yếu kém hay vi phạm kỷ luật thì làm sao có thể thay đổi căn bản và toàn diện giáo dục?

5) Khủng hoảng giáo dục sắp tới phải là khủng hoảng đại học chứ chưa phải phổ thông. Nhân dân phải nuôi một đội ngũ giảng viên đại học khổng lồ khi đội ngũ này có bằng cấp cao mà không có việc làm, chưa nói là việc làm tương xứng với bằng cấp. Tự chủ đại học đang là một lối thoát. Nhưng cơ chế xã hội với đủ thứ nhằng nhịt như hiện nay liệu có thoát được không? Tôi có yêu cầu kiến tạo một nền đại học mở đúng nghĩa mới có thể đáp ứng được yêu cầu dạy học phát triển năng lực: a) Đảm bảo tự do học thuật, b) Thầy và trò đồng sáng tạo, c) Cạnh tranh tự do, bình đẳng giữa các trường đại học trong và ngoài nước. Phải là một nền đại học mở mới có thể phát huy được động lực học tập và sáng tạo, nếu không thì nó vẫn như cái cối xay cùn.

Khi phát biểu xong, tôi rất buồn, vì tôi hiểu điều tôi đề xuất là bất khả thi cho đến hết thế hệ của tôi. Thôi thì vẫn hy vọng con cháu ta sẽ làm trong tương lai vậy.

Tiến sĩ Chu Mộng Long/ Lược trích Facebook

Liên kết ngoài:

Ai đủ khả năng lãnh đạo nền văn khoa của dân tộc Việt Nam?

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s