Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện đạo văn là chuyện có thật, nhưng đừng có làm quá lên

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện, nghiên cứu viên cao cấp của Viện nghiên cứu Hán Nôm
Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện, nghiên cứu viên cao cấp của Viện nghiên cứu Hán Nôm

Tôi vốn là người ngoại đạo của giới khoa học xã hội và nhân văn. Vậy mà bất chợt trên phây ( Facebook) có một tiến sỹ tốt nghiệp tại Đức (Tiến sĩ Phạm Thanh Vân) có nhã ý mời tôi tham gia có ý kiến về một vụ đạo văn hầu « bảo vệ liêm chính trong học thuật » tại Việt Nam. Tôi đã rất phân vân vì không nắm rõ vấn đề.

Nay tôi đã đọc được trên phây bài « QUANH ĐỀ TÀI KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ NĂM 2018 CỦA TÔI » do chính Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện viết, trong đó tác giả đã thẳng thắn giãi bày những gì đã xảy ra, nhất là đã gửi lời cảm ơn chân thành đến các ủy viên Hội đồng.
Rồi sau đó tôi cũng đọc được tài liệu phản biện « NHẬN XÉT CỦA ỦY VIÊN PHẢN BIỆN HỘI ĐỒNG NGHIỆM THU ĐỀ TÀI KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ » của Tiến sĩ Trần Trọng Dương, thành viên Hội đồng Nghiệm thu. Tôi bắt đầu hiểu được vài nút thắt của sự việc. Để không phụ lòng Tiến sĩ Phạm Thanh Vân, tôi viết nhanh vài ý kiến sau đây gọi là nhận xét của người ngoại cuộc với những giá trị khiêm tốn của nó.

BA NGẠC NHIÊN
1. Trước tiên, tôi lấy làm lạ vì công trình nghiên cứu đã có hai đợt đánh giá nghiệm thu và mỗi lần đã có ý kiến phản biện chính thức của các thành viên phản biện chuyên ngành. Tuy thành phần Hội Đồng hai đợt không thay đổi mà phê phán « có đạo văn » chỉ xuất hiện ở đợt 2 với kết quả là đánh rớt tác giả vì lỗi lầm ấy ! Nếu một trong hai nhà phản biện đã chân thành nhắc nhở ở đợt 1 thì có lẽ tác giả đã kịp thời sửa chữa để khỏi phải bị đánh rớt như ta đã thấy. Nếu tác giả không thực thi nghiêm túc chuẩn mực khoa học, đạo đức nghiên cứu thì Hội Đồng có quyền cấm bảo vệ, thu hồi đề tài !

Trong học thuật cao cấp, lòng thành, tính trung thực đều phải được trang bị ở mọi thành viên, từ nghiên cứu sinh đến thành viên hội đồng, từ chủ đề tài đến thành viên thẩm đỉnh thì mới thai nghén được sự mỹ mãn của công trình khoa học. Đây mới chính là mục đích của nghiên cứu khoa học.

2. Thứ đến, tôi không hiểu tại sao một bài phản biện trực thuộc hội đồng lại được tuôn ra ngoài rồi đăng tải tràn lan trên mạng làm cơ sở cho một vụ lùm xùm trong khi công trình nghiên cứu còn đang trong giai đoạn hình thành, chưa có thể chính thức công bố? Học thuật cao cấp mang tính tinh hoa, không thể đại chúng hóa được!

3. Tôi cũng thấy bài phản biện của Tiến sĩ Trần Trọng Dương có phần nghiêm khắc nhưng nghiêm túc và chặt chẽ. Tiến sĩ Trần Trọng Dương đã bỏ nhiều thời giờ phân tích chi tiết về công trình nghiên cứu và tỏ ra đã am hiểu chuyên ngành sâu sắc để có được những chứng cứ không thể phủ nhận được! Tuy nhiên, tôi cũng một lần nữa ngạc nhiên là TS Trần Trọng Dương đã làm đúng vai trò người phản biện nghiêm túc trong học thuật thì tại sao lại phải lo lắng kêu cứu như sắp bị bức hại? Chẳng nhẽ trong viện Hán-Nôm không khí học thuật bi đát như thế ư ?

BA Ý KIẾN
1. Việc Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện mắc lỗi đạo văn là có thật, đặc biệt trong phần 2 của công trình nghiên cứu. Tiến sĩ Diện đã sao chép nguyên văn nhiều tài liệu của các tác giả khác mà không dẫn nguồn. Nội dung đạo văn này có tỷ lệ 14,5% trên tổng số chữ của công trình. Đây là một lỗi rất đáng trách trong nghiên cứu khoa học. Chính tác giả cũng đã nghiêm túc nhìn nhận lầm lỡ của mình.

2. Tuy nhiên, tác giả đã có những đóng góp cụ thể trong đề tài nghiên cứu về tranh dân gian Việt Nam. Đó là phát hiện và định danh cho các phong cách chính trong nghệ thuật thư hoạ bằng những thuật ngữ, theo tôi là hợp lí, rõ ràng, có tính khái quát cao: Chữ điền trống: (chữ được đặt vào khoảng trống hợp lý trong tranh), chữ đề thượng (chữ đặt ở phần trên toàn bộ bố cục của bức tranh), chữ đề giải (chữ chú thích vào từng hình ảnh hoặc hoạt cảnh). Tác giả cũng đã bỏ công thống kê gần như toàn bộ tranh dân gian Việt Nam có phong cách thư họa. Ý tưởng độc đáo này của công trình đáng được đề cao.

 

3. Lỗi sao chép không dẫn nguồn tập trung ở các phần dẫn giải đi vào các đề mục, dựa vào những tư liệu khá đại chúng đã được các tác giả công bố trong văn chương. Đây là thói hư « thao tác dễ dãi » như Giáo sư Trần Ngọc Vương đã nhận định, một khinh xuất lẽ ra không đáng có. Thật vậy, nếu bỏ đi các phần này, tác phẩm nghiên cứu vẫn đứng được vì tính mới mẻ của ý tưởng. Nó sẽ vẫn nguyên vẹn vì tính độc lập không phụ thuộc vào những thứ khác. Ngoài ra thái độ thẳng thắn, không tránh né, công khai chấp nhận đã phạm sai lầm của Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện đã nói lên tính cách tích cực, căn bản hướng thiện của đương sự.

Tôi cũng vừa hay tin Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện đã hoàn trả cho nhà nước 45% kinh phí đầu tư cho công trình nghiên cứu, theo qui định, tương đương với độ dài phần 2, phần bị cho là có mắc lỗi.

Tôi đánh giá cao thái độ cầu thị, nhất là hành xử nghiêm túc của nhà khoa học Nguyễn Xuân Diện, ngay cả trong tình huống khó khăn…

KẾT LUẬN.
Đây chỉ là một sự cố học thuật đáng buồn, một sự thiếu sót trích dẫn nguồn, không có dấu hiệu gian dối dành phần đúng nghĩa. Tác giả cũng nên thấm thấu bài học này cho tương lai vì công trình khoa học trong căn bản có giá trị nhất định, có sức sống trước mắt. Chúng ta nên dừng lại ở góc độ học thuật, bảo vệ tính liêm khiết của nó một cách khách quan, vô tư. Thế là đủ !

Xin không xé to vấn đề, nhất là chính trị hóa nó.
Phần tôi, ý thức rõ sự hiểu biết hạn hẹp của mình trong lĩnh vực, tôi xin ngưng ở đây và sẽ từ chối bàn thêm trong tương lai dù thế nào chăng nữa.
Sài Gòn, ngày 24/12/2018

Nguyễn Đăng Hưng
Giáo sư danh dự Đại Học Liège, Bỉ , Cố vấn Đại Học Duy Tân, Đà Nẵng

Advertisements

2 comments

  1. “…Học thuật cao cấp mang tính tinh hoa, không thể đại chúng hóa được!…”
    Kinh quá!
    Đúng là:
    Nghe nhạc bác học hàn lâm.
    Ăn cơm văn hóa đi nằm văn minh.
    Công nghệ giáo dục học hành.
    Ngang tầm thế giới có ngành xây tô.
    Chuyên gia giết lơn mỗ bò.
    *
    Khiêng con đao to, cõng cái búa lớn.
    Trông thật tội nghiệp.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s