Trung Quốc: Đại học Thanh Hoa có thể dẫn đầu nghiên cứu khoa học

Đại học Thanh Hoa là một nguồn chính của niềm tự hào Trung Quốc vì đại học nầy chiếm các giải thưởng về nghiên cứu khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Trong năm 2013-16, trường nầy sản xuất nhiều hơn 1% nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất trong toán học và điện toán, và nhiều hơn 10% nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất trong STEM, hơn bất kỳ trường đại học nào khác trên thế giới. Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vẫn dẫn đầu trong 1% các nghiên cứu STEM hàng đầu, nhưng Thanh Hoa đang trên đà sớm trở thành “số một trong ≤5 năm”.

 

Đại học Thanh Hoa và Bắc Kinh được mô hình hóa trên các trường đại học nghiên cứu phương Tây. Cả hai cũng là hàng xóm và đối thủ, Oxford và Cambridge của Trung Quốc. Thanh Hoa là trường chủ về thực tế, thông dụng, thiết thực – cựu lãnh đạo của nhiều nhà lãnh đạo của đất nước, bao gồm cả Tập Cận Bình, và Hồ Cẩm Đào, người tiền nhiệm của ông. Đại học Bắc Kinh là trường của các nhà thơ, nhà triết học và chống đối; Mao Trạch Đông làm việc trong thư viện, và trường đại học nầy đứng đầu các cuộc biểu tình tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1989. Giống như các trường đại học Trung Quốc khác, hai trường đại học quan trọng nhất đã ngừng hoạt động trong cuộc Cách mạng Văn hóa của Mao vào những năm 1960 và 1970; hồng vệ binh đã tiến hành những cuộc đấu tranh đẫm máu để kiểm soát Thanh Hoa. Nhưng cả hai đều nhanh chóng hồi phục. Thanh Hoa vẫn giữ được sự truyền thống khoa học và trở thành trường thụ hưởng chính cho sự bùng nổ của Trung Quốc trong nghiên cứu STEM.

Từ năm 1995, chính phủ trung ương đã gắn kết một loạt các nỗ lực, liên quan đến hàng tỷ đô la chi tiêu, để biến các trường đại học tốt nhất của Trung Quốc thành các trường đại học hàng đầu thế giới. Đầu tiên là Dự án 211, nhằm cải thiện khoảng 100 tổ chức để phù hợp với thế kỷ 21. Hóa thân mới nhất của kế hoạch này là Kế hoạch lớp kép đầu tiên, được đưa ra vào năm 2015. Mục tiêu của nó là thúc đẩy các tiêu chuẩn thế giới trong hai nhóm, một nhóm bao gồm các trường đại học hàng đầu và một số phòng ban khác trong một phạm vi rộng hơn.

Đầu tư bằng tiền mặt là đòn bẩy cho việc cải thiện. Hệ thống tài trợ thúc đẩy các trường đại học tạo ra các nghiên cứu hàng đầu. Các trường đại học, lần lượt, cung cấp cho các học giả của họ một động lực lớn để làm như vậy. Một nghiên cứu của ba nhà nghiên cứu Trung Quốc, được công bố năm ngoái, lưu ý rằng các khoản thanh toán cho việc xuất bản nghiên cứu đã tăng đều đặn từ 25 đô la được Đại học Nam Kinh, trường đại học đầu tiên đưa ra gần 30 năm. Những khoản tiền thưởng này lên tới 165.000 đô la – gấp 20 lần mức lương hàng năm của một học giả trung bình – cho một bài nghiên cứu trong Tập Chí Tự nhiên – một trong các tập chí hàng đầu về khám phá khoa học, tùy thuộc vào tổ chức. Hệ thống cạnh tranh và phần thưởng nầy đã tạo nên phản hồi tốt trong các nghiên cứu sinh ở các đại học. Trung Quốc chia sẻ các bài báo STEM tại Scopus, danh mục tóm tắt và trích dẫn lớn nhất thế giới, tăng từ 4% năm 2000 lên 19% trong năm 2016, nhiều hơn đóng góp của nước Mỹ.

Thanh Hoa thu hút các nhà nghiên cứu tốt nhất. Và, giống như chính Trung Quốc, khi nói đến điểm số, trường nầy có lợi điểm vì tầm vóc của nó. Sinh viên tiến sĩ là lực lượng lao động của doanh nghiệp nghiên cứu. Trong năm 2017, Thanh Hoa đã trao 1.385 tiến sĩ, so với 645 được MIT trao tặng. Nhưng con số không phải là lý do chính cho sự thành công của Thanh Hoa. Yang Bin, phó chủ tịch của trường, nói rằng “thời điểm quan trọng nhất trong sự phát triển của Thanh Hoa” là vào năm 1978, khi Đặng Tiểu Bình nói Trung Quốc sẽ gửi số lượng lớn sinh viên ra nước ngoài. “Chúng tôi cần phải gửi hàng chục ngàn”, Đặng nói. “Đây là một trong những cách quan trọng của … cải thiện trình độ của chúng ta về giáo dục khoa học.” Các quan chức lo lắng rằng ít người trong số họ sẽ trở lại, nhưng Đặng nhấn mạnh rằng sẽ đủ. Ông ấy đã quyết định đúng.

Bốn mươi năm sau, Thanh Hoa và các trường đại học hàng đầu khác của Trung Quốc đang gặt hái những phần thưởng từ quyết định của Đặng Tiểu Bình. Dòng chảy trở lại của những người được đào tạo khoa học cấp cao tăng tốc lớn. Chính phủ đã cung cấp thêm nguồn lực để thu hút các nhà nghiên cứu Trung Hoa trở lại lục địa. Thanh Hoa không thể đưa ra các điều kiện vật chất về các chức vụ nghiên cứu ở đại học với những điều kiện tốt nhất của Mỹ, nhưng nó có thể cung cấp mức lương hàng trăm ngàn đô la – và cơ hội cho các bậc cha mẹ trẻ nuôi con cái của họ trong nền văn hóa của họ khi trở về lục địa. Qian Yingyi (Columbia, Yale, Harvard, Stanford, Berkeley và sau đó là trưởng khoa kinh tế và quản lý của Thanh Hoa) và Shi Yigong (trưởng khoa khoa học đời sống của Thanh Hoa; trước đây là Johns Hopkins và Princeton) là những ngôi sao sáng của những nhà khoa học trở lại lục địa. Họ đã biến đổi các trường đại học. “Những người trí thức đóng một vai trò rất quan trọng, thay đổi toàn bộ môi trường nghiên cứu và học tập, nâng cao tiêu chuẩn,” ông Yang nói.

Cải cách trong quản lý nhân sự cũng đã giúp vào việc cải thiện học tập và nghiên cứu. Vào năm 2012, trong trường học, ông Qian đã thay thế một hệ thống nhân sự bị chi phối bởi những liên hệ cá nhân và sự bành trướng chính trị trong trường với một cách tổ chức theo phong cách Mỹ: sáu năm nghiên cứu, sau đó xem xét hiệu suất, chủ yếu dựa trên nghiên cứu được xuất bản, sau đó các học giả được thuê vĩnh viễn hoặc bị từ chối hẳn. Cách tiếp cận này sau đó lan truyền qua các trường đại học. Kết quả, ông Yang nói, là “mọi người làm việc cực kỳ siêng năng ở đây: đèn chiếu sáng suốt đêm, mọi người làm việc vào cuối tuần”, hy vọng đưa các bài nghiên cứu vào các tạp chí hàng đầu. Tốc độ mà những nỗ lực của họ đã kéo Thanh Hoa lên bảng xếp hạng là đáng kinh ngạc. Trong năm 2006-09 trường đại học nầy đứng thứ 66 trong bảng giải đấu toán học và vi tính. Bây giờ Thanh Hoa là hàng đầu.

Nhưng có những lo ngại về hướng của Thanh Hoa – đặc biệt là giữa các kỹ sư, những người từng thống trị trong trường đại học. Kỹ năng ứng dụng của họ đã đóng một vai trò quan trọng trong quá trình hiện đại hóa của Trung Quốc, nhưng bởi vì họ tương đối tạo ra ít nghiên cứu lý thuyết tiên tiến, họ đã mất dần ảnh hưởng theo chế độ mới. Các kỹ sư phàn nàn rằng họ đấu tranh để có được tài trợ hoặc thăng thưởng, và rằng sự tập trung vào nghiên cứu đã bỏ qua những đóng góp của kỷ sư cho xã hội.

Những người khác lo lắng rằng trường đại học vẫn chưa đủ tiên tiến. “Nhiều người Nhật đã đoạt giải Nobel,” ông Yang nói. “Mọi người đang nói:” Tại sao không phải là người Trung Quốc? “” Trung Quốc đại lục chỉ có một giải Nobel về khoa học, trao cho Tu Youyou để khám phá ra một loại thuốc chống sốt rét trong những năm 1970. Nhật Bản có 23; Mỹ có 282. Ông Yang cho rằng áp lực về xuất bản các nghiên cứu là vấn đề. “Nó tốt cho các kết quả ngắn hạn, nhưng không phải cho những điều thực sự lớn, nhất là các khám phá đối với tư duy không chính thống. Quá nhiều người có thái độ của những người theo đuôi. Họ không đủ tính phiêu lưu trong nghiên cứu. Yang nói: Bắt đầu một số lĩnh vực mới. Đừng quan tâm quá nhiều đến sự công nhận của các đồng nghiệp. Phiêu lưu toàn bộ sự nghiệp của bạn cho các đột phá toàn diện làm thay đổi lối làm chính thống.” Thuyết phục các nhà nghiên cứu suy nghĩ triệt để thay vì tăng dần có nghĩa là thay đổi cách hệ thống khuyến khích họ.

Và trong khi các trường đại học của Trung Quốc tiến lên phía trước trong bảng giải đấu khoa học liên hệ đến STEM, họ dường như ít có khả năng cạnh tranh trong khoa học xã hội. Một vấn đề là ngôn ngữ. Tất cả các tạp chí hàng đầu thế giới về khoa học xã hội đều được xuất bản bằng tiếng Anh. Điều đó ít quan trọng hơn đối với các nhà khoa học liên hệ đến STEM, những người giao tiếp chủ yếu trong các biểu tượng và số, hơn là cho các nhà khoa học xã hội, những người sử dụng từ ngữ nhiều hơn. Một học giả trong bộ phận giáo dục của Thanh Hoa cho biết các nhà khoa học xã hội Trung Quốc phàn nàn rằng những ý tưởng tốt nhất của họ khó diễn tả và dịch sang tiếng Anh.

Những hạn chế về tự do ngôn luận, ngày càng được cảm nhận trong các trường đại học, là một lý do tại sao chiến thắng STEM của Trung Quốc có thể không lan sang các ngành khác. Năm 2013, đảng nói với các trường đại học rằng bảy chủ đề, bao gồm các giá trị phổ quát, độc lập tư pháp và những sai lầm trong quá khứ của Đảng Cộng sản, là không được đụng đến. “Tại một trường đại học lớn”, William Kirby, giáo sư nghiên cứu Trung Quốc tại Đại học Harvard, nói, “không có điều gì không thể nói được, chứ đừng nói là có tới bảy điều cấm nói.”

Tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto, Canada gửi về cho Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam

Tài liệu:

Seizing the laurels – Tsinghua University may soon top the world league in science research. Nov 17th 2018. https://www.economist.com/china/2018/11/17/tsinghua-university-may-soon-top-the-world-league-in-science-research?utm_source=quora&utm_medium=referral

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s