Tổng Liên đoàn Lao công: một tham khảo cho tổ chức công đoàn độc lập

Ở miền Nam dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa, quyền lập hội được tôn trọng, trong đó có quyền tự do nghiệp đoàn. Thời kỳ đó có hàng trăm nghiệp đoàn đủ các ngành nghề được thành lập, và tham gia vào các hệ thống nghiệp đoàn khác nhau, trong đó đáng chú ý là tổ chức Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam thành lập năm 1952, với Chủ tịch Trần Quốc Bửu.
Tuy nhiên, do hạn chế tiếp cận tư liệu của Viện Lưu trữ Quốc gia, nên người viết không có nhiều tài liệu về Tổng Liên đoàn Lao công. Chỉ biết là có rất nhiều đảng viên đảng cộng sản Việt Nam từng giữ các chức vụ điều hành trong tổ chức này.
Bài viết là nằm trong chuỗi ghi nhận mang tính tham khảo cho ý tưởng hình thành các nghiệp đoàn khi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương [Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership – CPTPP] có hiệu lực thi hành.
Chính phủ đặt trọn niềm tin vào người cần lao
Ghi nhận từ một số cựu công chức cao niên của chế độ Việt Nam Cộng Hòa hiện đang sinh sống tại Sài Gòn, thì cả tổng thống Ngô Đình Diệm đến tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đều chung quan điểm là những người lao động làm công ăn lương vốn dĩ đã gắn bó với đất nước, nên họ không ước mong gì hơn là có được tổ chức công đoàn tốt, bảo vệ được quyền lợi của họ và đóng góp vào sự phát triển ổn định bền vững của đất nước.
Do vậy hai vị tổng thống lần lượt của nền Đệ Nhất và Đệ Nhị Cộng Hòa đều đặt niềm tin vào người dân của mình, vào những người lao động qua việc tạo mọi điều kiện tự do thành lập các tổ chức nghiệp đoàn.
Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam (lao công ở đây được hiểu bao gồm cả người thợ, người buôn bán và những tá điền nghèo khổ), có trụ sở nằm ở số 14 đại lộ Lê Văn Duyệt (đường Verdun cũ, nay là Cách Mạng Tháng Tám, trụ sở của Liên đoàn Lao động TP.HCM, phường Bến Thành, quận 1) trong một tòa nhà kiếng lớn, nóc nhọn thềm cao, kiến trúc theo kiểu Pháp, trước kia là trụ sở của Câu lạc bộ Thể Thao Đông Dương. Biểu tượng của Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam là bánh xe răng và đầu con trâu.
160308113426_saigon_ladies_640x360_getty_nocredit.jpg
Phụ nữ Nam Việt Nam năm 1956 trong một buổi họp báo
Nói thêm, sau tháng 4-1975, trụ sở của Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam được mang tên Liên đoàn Lao động giải phóng Sài Gòn. Đầu tháng 6-1976, Hội nghị Thống nhất Công đoàn toàn quốc đã quyết định thống nhất Công đoàn hai miền Nam – Bắc thành Tổng Công đoàn Việt Nam. Cũng nói thêm, ông Văn Bá Tài (sinh năm 1955), cựu giám đốc Công ty cổ phần Du lịch Công đoàn, người từng sống với thân mẫu lúc ông 12 tuổi đến tháng 4-1975 ngay tại trụ sở Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam trước đây, được xem là người khá am tường mọi hoạt động của tổ chức này, tuy nhiên người viết chưa tiếp xúc được với ông.
Những người cộng sản từng tham gia điều hành
Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam còn mở rộng phạm vi hoạt động tại các tỉnh, thành phố ở miền Nam Việt Nam. Tài liệu của tỉnh ủy Trà Vinh cho biết, ông Võ Văn Lực, tức Sáu Lực, nguyên Huyện ủy viên Càng Long, từng là Chủ tịch Nghiệp đoàn lao công tỉnh Trà Vinh (thành lập vào năm 1955), trực thuộcTổng Liên đoàn Lao công Việt Nam.
Như vậy có thể thấy rõ rằng khi ấy có sự tương đồng nhau về ý nghĩa bảo vệ quyền lợi của người lao động ở cả hai tổ chức Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam của Việt Nam Cộng Hòa, với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam của chính quyền Hà Nội [có giai đoạn từ 1961-1988 mang tên Tổng Công đoàn Việt Nam]. Điểm khác biệt duy nhất là Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam không phụ thuộc vào đảng phái chính trị, mà chỉ vì quyền lợi của người lao động cần lao.
Chính lẽ đó nên mới có chuyện Nghiệp đoàn lao công tỉnh Trà Vinh từng tổ chức biểu tình phản đối chính phủ của ông Ngô Đình Diệm.
Tài liệu của tỉnh ủy Trà Vinh cũng cho biết Nghiệp đoàn lao công tỉnh Trà Vinh đã thành lập các Nghiệp đoàn thợ bạc, Nghiệp đoàn giáo chức, Nghiệp đoàn chài lưới, Nghiệp đoàn thợ mộc, Nghiệp đoàn mua bán, Nghiệp đoàn tiểu thương, Nghiệp đoàn mua gánh bán bưng, Nghiệp đoàn nông dân, Nghiệp đoàn xe lam, Nghiệp đoàn khuân vác, Nghiệp đoàn xe lôi, Nghiệp đoàn mua bán vải…
Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam có tờ báo mang tên Công Nhân do ký giả Trần Tấn Quốc làm chủ nhiệm, tòa soạn tại số 216 Gia Long (nay là đường Lý Tự Trọng), Sài Gòn.
Kế thừa để phát triển
Người viết nghĩ rằng Việt Nam Cộng Hòa là một thực thể lịch sử. Thừa nhận chính thể Việt Nam Cộng Hòa như nó đã tồn tại, chúng ta sẽ làm giàu có thêm cho dân tộc vì đã có một nền giáo dục, một nền văn học, pháp chế, kinh tế… mà ngày nay cần nghiên cứu để thừa kế những giá trị và gạt bỏ những khuyết điểm, những yếu kém.
Nói một cách khác, thừa nhận Việt Nam Cộng Hòa, chúng ta có thể chính thức thừa hưởng gia tài rất quý báu về văn hóa giáo dục, kinh tế với cơ chế mà gần như cả thế giới hiện nay đang thực hiện. Và loạt bài tìm hiểu về hình thành nghiệp đoàn, công đoàn thời kỳ Việt Nam Cộng Hòa, là một tham khảo ít nhiều hữu ích cho vấn đề công đoàn độc lập trong khuôn khổ Hiệp định CPTPP.
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s