Hậu quả khi đại học bị ép làm ‘thành trì của đảng’

Zhang Lun là giáo sư nghiên cứu Trung Quốc tại Đại học de Cergy-Pontoise ở Paris. Theo quan điểm của ông, đảng cộng sản ở Trung Quốc đang kết hợp các hoạt động đấu tố thời Mao với công nghệ giám sát mới để theo dõi và ngăn chận các giáo sư và sinh viên nếu họ suy nghĩ và giảng dạy không tuân theo tư tưởng của đảng. Bài bình luận dưới đây của Zhang Lun được dịch bởi tờ New York Times từ tiếng Trung Quốc và sau đó được dịch sang tiếng Việt.

maxresdefault.jpg

 

Tác giả kể về việc một giáo sư từ Đài Loan là khách mời giảng dạy đầu năm nay tại một trường đại học ở Thượng Hải. Khi ông đang thử thiết bị trong lớp học một mình một ngày trước bài giảng đầu tiên của mình, ông rất ngạc nhiên khi từ đâu đó một giọng nói lớn bảo ông phải tắt các thiết bị sau khi thử xong.   

Ông nhìn chung quanh trong phòng học. Không có ai ở đó cả. Sau đó, ông nhìn thấy các máy quay hình giám sát và cái loa trên tường – ông cảm thấy lạnh mình khi khám phá ra rằng ông sẽ giảng dạy dưới sự giám sát của các nhà chức trách.

Kinh nghiệm của giáo sư này thể hiện việc đảng trong các trường đại học ở Trung Quốc kết hợp cách đấu tố thời đại Mao và công nghệ gián điệp thời Tập Cận Bình để khống chế các giáo sư và sinh viên không tuân theo ý thức hệ đảng.

Khi những tai ương kinh tế của Trung Quốc đe doạ quyền lực của Tập Cận Bình, đảng đã tăng cường kiểm soát chính trị trong các trường đại học. Theo lời của  Tập Cận Bình, các trường đại học nên trở thành “thành trì của đảng”.

Trong thập kỷ qua, nhiều nhà giáo dục và nhà nghiên cứu phương Tây đã coi Trung Quốc là một nơi rất hấp dẫn. Khi Bắc Kinh đã đầu tư mạnh mẽ vào các trường đại học và các viên nghiên cứu khoa học, các cơ sở nầy đã tân trang hoặc mở rộng ở các thành phố lớn, với các phòng thí nghiệm mới và các xây dựng rất lớn và hiện đại. Số tiền mà các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã nhận được cũng đã gia tăng rất cao.

Chi tiêu xa hoa của Bắc Kinh đã thúc đẩy nhiều trường đại học tư nhân phương Tây – như Đại học New York, Đại học Duke và Đại học Sydney – thành lập các liên doanh với các đại học ở Trung Quốc.

Đằng sau mặt tiền quyến rũ này ẩn náu một mạng lưới giám sát ngày càng phức tạp và một bầu không khí chính trị đàn áp. Nhiều phòng học mới được trang bị máy quay phim kín thông qua đó các cơ quan chức năng giám sát sinh viên và giảng viên để đảm bảo rằng các giá trị phương Tây, hoặc các nhận xét về chính phủ Trung Quốc trái với đường lối của đảng không thấm vào lớp học tập và giảng dạy. Từ năm ngoái, hầu hết các trường đại học hàng đầu đều thành lập các bộ phận đặc biệt để giám sát “công việc tư tưởng và chính trị” của các nhân viên giảng dạy của họ.

Một người bạn khác của tác giả – một giáo sư ở tỉnh Chiết Giang – nói với ông rằng những người giảng dạy đã phải điền các bảng cáo trạng và ký tên để minh xác và cam kết rằng họ tuân thủ các quy tắc của đảng. Các trường đại học cũng chỉ định và trả tiền cho sinh viên để theo dõi giảng viên và các sinh viên khác và báo cáo bất kỳ tuyên bố nào trái với dòng chính thức của đảng. Những người bị phát hiện vi phạm các nguyên tắc “đạo đức” có thể bị kiểm điểm, đe dọa sa thải hoặc sa thải.

Đối với ông giáo sư người Đài Loan, phát hiện các máy ảnh ẩn trước khi bài giảng khiến cho ông thận trọng và tránh đi những rắc rối mà các giáo sư Trung Quốc đã trải nghiệm trong những năm gần đây dưới thời Tập Cận Bình.

Đây là vài ví dụ gần đây: Vào tháng Tám 2018, công an Trung Quốc xông vào nhà của một giáo sư về hưu, Sun Wenguang, ở tỉnh Sơn Đông, trong khi ông đang ở giữa cuộc phỏng vấn qua điện thoại với đài VOA và chỉ trích chi tiêu của Trung Quốc ở nước ngoài. Cảnh sát đột ngột kéo ông ra khỏi cuộc phỏng vấn và bắt ông. Ông Sun sau đó biến mất. Vào tháng Bảy, có một báo cáo rằng một trường đại học ở thành phố Hạ Môn đã sa thải một giáo sư kỳ cựu về thương mại và kinh tế quốc tế với lý do mà đảng ở trường đại học nầy nói rằng ông ta có những tuyên bố “cực đoan” trong lớp.

Môi trường chính trị hiện tại nhắc nhở tác giả về những ngày đi học trong thời Mao – khi thế hệ của ông đã được khuyến khích việc báo cáo giáo viên và sinh viên về việc không tuân thủ “tư tưởng” của đảng, khiến mọi người phải đấu tố và đánh đập những người bị tố cáo “phản động” và “tư sản”. Ngày nay, đảng của Tập Cận Bình tước đoạt quyền giảng dạy và sinh kế của giảng viên nếu họ đi lạc đường lối của đảng, và tìm mọi cách để họ không thể tìm được việc làm ở nơi khác.

Kể từ khi Tập Cận Bình nắm quyền vào năm 2012, đảng đã loại bỏ bất đồng hoặc tư duy độc lập trong các trường đại học. Các giảng viên đang sống trong sợ hãi, và hầu hết đã chọn sự tuân thủ và tự kiểm duyệt để đổi lấy an toàn cá nhân và ráng giữ công việc làm. Các nhà nghiên cứu giờ đây đã tìm ra những cách lố bịch để liên kết các dự án của họ với triết lý cầm quyền của Tập Cận Bình để tránh khỏi việc cắt giảm tài trợ “khoa học”. Thực tế là hàng ngàn sinh viên đang đổ xô đến các trường đại học phương Tây mỗi năm cho thấy sự thiếu tự tin trong hệ thống giáo dục Trung Quốc.

Giáo dục đại học là công cụ xây dựng tính cách toàn cầu của Trung Quốc, và một nhóm lớn sinh viên tốt nghiệp đại học sẽ tiếp tục đóng góp vào phát triển kinh tế của Trung Quốc. Nhưng những điều khiển của đảng về tăng cường ý thức hệ cộng sản trong học thuật sẽ ngăn cản sự sáng tạo và tư duy phê phán của giảng viên và sinh viên.

Trong bài khảo sát và sắp xếp thứ hạng hàng năm của Reuters về các trường đại học sáng tạo nhất thế giới trong năm 2017,  không một trường đại học Trung Quốc nào đã lọt vào danh sách top 50. Theo tác giả, điều nầy cho thấy sự lạc hậu của hệ thống đại học ở Trung Quốc.

Sự đàn áp tự do suy nghĩ và tư duy sáng tạo ở Trung Quốc tạo ra việc đạo văn, phổ biến và tràn lan trên các trường đại học và viện nghiên cứu của Trung Quốc. Hơn nữa, với sự khích lệ từ chính phủ Trung Quốc, các nhà khoa học và nhà nghiên cứu đã ra sức đánh cắp các khám phá và phát triển khoa học từ phương Tây. Theo chính quyền Trung Quốc, đây là một chính sách quốc gia để đi tắt trong sự gia tăng quyền lực của Trung Quốc.

Trong các cuộc đàm phán thương mại, khi các nhà lãnh đạo phương Tây đối đầu với Trung Quốc về các vi phạm quyền sở hữu về khám phá và phát triển khoa học và công nghệ của họ, điều quan trọng là phương Tây buộc các nhà lãnh đạo Trung Quốc phải tôn trọng tự do học tập. Tự do giảng dạy và học tập là điều kiện bắt buộc cho giao tiếp thương mại. Một chút áp lực bên ngoài là hy vọng duy nhất cho sự thay đổi trong các trường đại học và các viện nghiên cứu ở Trung Quốc, theo tác giả.

Dịch bởi tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto-Canada gửi về cho Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam

Hình minh họa bởi Cỏ Mùa Thu 2016

Tài liệu: Zhang Lun. What Happens When Universities Become ‘Party Strongholds’

https://www.nytimes.com/2018/10/18/opinion/chinas-watchful-eye-reaches-into-the-classroom.html

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s