Bạn có muốn học cách xây dựng một xã hội nhân bản không?

Hình minh họa bởi sinh viên Diễm Trinh
Hình minh họa bởi sinh viên Diễm Trinh

Xã hội học là nghiên cứu về các mối quan hệ xã hội, thể chế và tổ chức của con người.(1) Chủ đề xã hội học rất đa dạng, từ tội phạm đến tôn giáo, từ gia đình đến chính phủ, từ các chia rẽ xã hội do khác biệt chủng tộc và tầng lớp xã hội, cho đến chia xẻ một niềm tin nhất quán vào một nền văn hóa chung, và từ sự ổn định xã hội đến sự thay đổi căn bản trong toàn bộ xã hội. Hợp nhất nghiên cứu về các chủ đề đa dạng của nghiên cứu này là mục đích của xã hội học, của sự hiểu biết cách hành động và ý thức của con người trong mọi khía cạnh và được định hình bởi các cấu trúc văn hóa và quyền lợi chung cũng như sự tôn trọng mỗi một và tất cả cá nhân trong xã hội.

Xã hội học là một lĩnh vực nghiên cứu thú vị và có khả năng giải thích các hiện tượng xã hội một cách sâu xa, phân tích và giải thích các vấn đề quan trọng trong cuộc sống cá nhân, cộng đồng và thế giới. Ở cấp độ cá nhân, xã hội học điều tra các nguyên nhân xã hội và hậu quả của những điều như tình yêu lãng mạn, sắc tộc và giới tính, xung đột gia đình, hành vi sai lệch, quá trình thay đổi khi chúng ta già đi, và đức tin tôn giáo. Ở cấp xã hội, xã hội học kiểm tra và giải thích các vấn đề như tội phạm và pháp luật, dân oan, nghèo đói và giàu có, thành kiến và phân biệt đối xử, công bằng và kỳ thị, trường học và giáo dục, doanh nghiệp, cộng đồng đô thị và phong trào xã hội. Ở cấp độ toàn cầu, xã hội học nghiên cứu các hiện tượng như tăng trưởng dân số và di cư, chiến tranh và hòa bình, và phát triển kinh tế khu vực và toàn cầu.
Các nhà xã hội học nhấn mạnh việc thu thập và phân tích cẩn thận các dữ liệu về đời sống xã hội để phát triển và làm phong phú thêm sự hiểu biết của chúng ta về các quy trình xã hội quan trọng. Các phương pháp nghiên cứu sử dụng bởi các nhà xã hội học là đa dạng. Các nhà xã hội học quan sát cuộc sống hàng ngày của các nhóm, tiến hành các cuộc điều tra quy mô lớn, giải thích các tài liệu lịch sử, phân tích dữ liệu điều tra dân số, nghiên cứu tương tác bằng video, người tham gia nhóm và tiến hành các bài nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Các phương pháp nghiên cứu và lý thuyết xã hội học mang lại những hiểu biết sâu sắc về quá trình xã hội, định hình cuộc sống con người và vấn đề xã hội, và triển vọng trong thế giới bây giờ và tương lai. Bằng cách hiểu rõ hơn về các quy trình xã hội đó, chúng ta cũng hiểu rõ hơn về các lực lượng hình thành những trải nghiệm cá nhân và kết quả của kinh nghiệm trong cuộc sống của chính chúng ta. Khả năng nhìn thấy và hiểu được mối liên hệ giữa các lực lượng xã hội và kinh nghiệm cá nhân – những gì C. Wright Mills gọi là “trí tưởng tượng xã hội học” – là sự chuẩn bị học thuật vô cùng giá trị cho cuộc sống cá nhân và đào tạo một cơ sở chuyên nghiệp có hiệu quả và bổ ích trong một xã hội thường xuyên thay đổi với gia tăng sự phức tạp.

Sinh viên đã được đào tạo về xã hội học biết cách suy nghĩ nghiêm túc về đời sống xã hội của con người, và cách đặt câu hỏi nghiên cứu quan trọng. Họ biết cách thiết kế các dự án nghiên cứu xã hội tốt, cẩn thận thu thập và phân tích dữ liệu thực nghiệm, và xây dựng và trình bày kết quả nghiên cứu của họ, góp phần vào cải thiện xã hội. Sinh viên được đào tạo về xã hội học cũng biết cách giúp người khác hiểu cách thức hoạt động của xã hội, thế giới và cách xã hội hay thế giới có thể thay đổi tốt hơn. Nói chung, các sinh viên nầy đã học được cách suy nghĩ, đánh giá và giao tiếp rõ ràng, sáng tạo và hiệu quả. Đây là tất cả các khả năng có giá trị to lớn trong một việc hoạch định tương lai cho nghề nghiệp cá nhân và tạo dựng một xã hội theo chủ định khoa học và thiết kế các cơ cấu xã hội dựa vào dữ kiện thực tế và khoa học.
Xã hội học cung cấp một cách nhìn nhận và hiểu rõ về thế giới và xã hội mà chúng ta đang sống và hình thành cuộc sống của chúng ta. Xã hội học nhìn xa hơn tầm nhìn bình thường, thực tế cho phép, cung cấp những hiểu biết sâu sắc hơn, minh bạch hơn và đầy thử thách hơn về đời sống xã hội. Thông qua quan điểm phân tích cụ thể, lý thuyết xã hội và phương pháp nghiên cứu, xã hội học là kỷ luật mở rộng nhận thức và phân tích của chúng ta về các mối quan hệ xã hội, văn hóa và thể chế, tạo dựng một căn bản sâu sắc về đời sống và lịch sử loài người.
Nghiên cứu xã hội học đầy hứa hẹn với nhiều kỹ năng mà sinh viên tốt nghiệp có thể tạo dựng và hấp thụ.(2) Lý tưởng nhất, sinh viên tốt nghiệp xã hội học được trang bị tốt để xử lý tất cả các hình thức thông tin hiện đại. Trong khi họ cảm thấy thoải mái với dữ liệu định lượng, họ cũng biết cách đối phó với thông tin từ việc quan sát mọi người, từ việc đặt câu hỏi cho các người tham gia vào nghiên cứu xã hội học, và xử dụng một cách nghiêm túc và hiệu quả các tài liệu mà mọi người khác hoặc các nghành khác sản xuất.
Các ngành khác có thể chuyên về từng kỹ năng đào tạo trong xã hội học nhưng xã hội học là cách học tổng thể. Sinh viên tốt nghiệp nên biết rằng mô hình ưa thích dựa trên dữ liệu không chính xác và không khoa học là không chuẩn, và rằng những gì mọi người nói và làm hiếm khi được thực hiện theo giá trị khoa học vì tất cả các hành động giữ các đối trọng trong cuộc sống hàng ngày là tương tác thiếu vắng suy nghĩ sâu xa. Một nhà xã hội học thiết kế để thiết lập các hiểu biết về đạo đức, hợp lý và cận nhân tình, tạo dựng căn bản cho một xã hội nhân bản.

Xã hội học liên quan đến việc phân tích cách thức các tương tác xã hội để bổ sung vào kiến thức của chúng ta về các hệ thống xã hội – tìm hiểu thế giới của những người nhận lãnh vai trò lãnh đạo nhóm và chính phủ, những người bình thường trong xã hội, và những người cần sự bảo trợ tốt trong một xã hội mà mỗi người đều là một thành phần đáng kể và tạo lập điều kiện để mỗi người có thể đóng góp vào giá trị chung của một xã hội nhân bản. Hiểu biết sâu sắc về cách xã hội của chúng ta được tạo dựng cũng khuyến khích suy nghĩ về việc liệu có cách nào tốt hơn để tổ chức xã hội hay không. Chúng ta có thể sử dụng tài nguyên chung – con người và tự nhiên – hiệu quả hơn và có kết quả tốt hơn không? Chúng ta có thể đối xử với nhau một cách đầy dân sự, nhân bản, và trọng tình người không?

Xã hội học lấp đầy không gian giữa đổi mới và xã hội, hoặc giữa các tổ chức và cá nhân. Môn học nầy có thể cải thiện các tổ chức lớn bằng cách kiểm tra kinh nghiệm của nhân viên và người dùng khi dịch vụ hoặc sản phẩm được thiết kế, phát triển, và phân phối. Những người có sự kết hợp các kỹ năng, sự hiểu biết và phán đoán từ đào tạo trong xã hội học có kỹ năng và nghiệp vụ cao. Sinh viên đào tạo kiến thức trong xã hội học có thể đóng góp tích cực cho các ngành nghề khác, ví dụ như lĩnh vực y tế, khoa học máy tính, kỹ thuật và nghiên cứu môi trường.

TS.Phạm Đình Bá, đại học Toronto, gửi bài về cho Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam từ Canada.
Tài liệu
1. What is sociology? https://sociology.unc.edu/undergraduate-program/sociology-major/what-is-sociology/
2. Group think: scholars assess the state of sociology. https://www.timeshighereducation.com/features/group-think-scholars-assess-state-sociology

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s