Sinh viên và phong trào công nhân ở Trung Quốc

yaEg1Y_k2o-SqhfQpSgzbohQDlvInRhaKN5qwijeasI.jpeg

Năm 1989, đảng Cộng Sản Trung Quốc tàn sát các nhà hoạt động sinh viên ủng hộ dân chủ khi phong trào đấu tranh có cơ lan rộng trên toàn quốc gia. Bây giờ đảng lại đang phải đối mặt với một cuộc nổi dậy mới từ sinh viên, những người bị bắt buộc phải học chính trị từ lý thuyết Mác, Lê, Mao. Những chủ thuyết nầy đã thúc giục thanh niên đứng lên đấu tranh cho công nhân bị áp bức lao động trong các nhà máy vì lợi nhuận. (1)

Chủ tịch đảng Xi đã theo đuổi một chương trình tăng cường quyền lực cá nhân không giới hạn và một phong trào chống ảnh hưởng báo chí và truyền thông từ phương Tây. Bên cạnh đó chương trình giảng dạy của Trung Quốc đã theo đuổi một sự nhấn mạnh mới về văn học Cộng sản. (1)

Một tầng lớp sinh viên đào tạo trong chiều hướng nầy là biểu tượng của thành công trong giáo dục và đào tạo từ các trường đại học ở Trung Quốc: những sinh viên trẻ tràn ngập ý thức hệ Cộng sản.

Các sinh viên nầy học tập và thấm nhuần chủ nghĩa Mác-Lê-Mao và thành lập các nhóm sinh viên để thảo luận về tiến trình của chủ nghĩa xã hội. Họ điều tra việc đối xữ của ban điều hành các trường đại học đối với giai cấp vô sản, bao gồm các công nhân xây dựng trong phạm vi trường, đầu bếp và các người coi giữ trường. Họ tình nguyện giúp đỡ các gia đình nông thôn gặp khó khăn và học tập kỷ càng những khẩu hiệu của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Sau khi tốt nghiệp, họ đã cố gắng đưa các lý tưởng của đảng vào hoạt động xã hội, hội tụ từ khắp Trung Quốc vào tháng trước tại Huệ Châu, một thành phố ở phía nam, phụ giúp việc tổ chức các công đoàn tại các nhà máy và tham gia các cuộc biểu tình đòi hỏi sự bảo vệ nhiều hơn cho công nhân và người lao động.

Các diễn tiến nầy làm cho đảng Cộng Sản nhận ra rằng đảng đang có vấn đề!

Đảng đã nhanh chóng nghiền nát những nỗ lực của các nhà hoạt động trẻ, giam giữ hàng tá người trong số họ và đàn áp mạnh lời kêu gọi cho công lý. Nhưng Đảng tuy nhanh tay trong đàn áp cũng không đủ tiềm lực để ém nhẹm và che dấu lời kêu gọi của sinh viên đến những người trẻ trên khắp đất nước Trung Quốc. Nhiều người trẻ nầy không hài lòng với sự bất bình đẳng ngày càng tăng trong xã hội, sự lan tràn của tham nhũng và khuynh hướng xã hội đặt nặng việc làm tiền và vơ vét càng nhiều vật chất càng tốt.

“Các anh chị công nhân là xương sống của tầng lớp lao động!” Những người biểu tình trẻ hô vang tại một cuộc biểu tình để ủng hộ công nhân trong việc đòi hỏi cải thiện điều kiện làm việc và xây dựng nghiệp đoàn. “Chúng tôi chia sẻ danh dự của các anh chị và sự chèn ép mà các anh chị phải chịu đựng!”

Các cuộc biểu tình là phổ biến ở Trung Quốc, đặc biệt là bởi những người lao động không có cách nào khác để đấu tranh cho quyền lợi của họ, bởi vì đất nước nầy không có công đoàn độc lập, không có tòa án thật sự ngoài quyền chỉ đạo của đảng và không có truyền thông tự do. Trên hết, đảng không tôn trọng quyền tự do phát biểu. Nhưng các cuộc biểu tình ở Huệ Châu là đặc biệt bởi vì chúng được tổ chức bởi sinh viên và sinh viên tốt nghiệp gần đây từ một số trường đại học hàng đầu của Trung Quốc, những sinh viên tương tự như các sinh viên trong phong trào ủng hộ dân chủ năm 1989 mà đã bị tận diệt trong đổ máu bên ngoài quảng trường Thiên An Môn.

Trong nhiều thập kỷ kể từ vụ thảm sát đó, sinh viên đại học nói chung đã giúp thúc đẩy chương trình phát triển kinh tế và chính trị của đảng, tập trung vào công việc và các khía cạnh khác của vật chất trong khi ủng hộ quy tắc độc đảng độc tài, hoặc ít nhất là tránh chính trị. Gần đây, khi tăng trưởng kinh tế đã chậm lại, các quan chức đảng đã trở nên lo lắng hơn về ảnh hưởng của tự do và nhân quyền đối với giới trẻ, những người có kết nối với thế giới bên ngoài qua trang mạng và lưu loát trong kỹ năng truyền thông qua nhiều phương tiện liên lạc và trao đổi.

Nhưng vụ việc của các nhà hoạt động trẻ ở Huệ Châu là một đe dọa cho đảng mà đảng hoàn toàn không ngờ là các sinh viên theo chủ nghĩa Mác-Lê-Mao lại làm như vậy.

Mang theo chân dung Mao và hát vang các bài ca xã hội chủ nghĩa, các nhà hoạt động sinh viên tán thành những lý tưởng mà chính phủ đã cho nhào nặng cho họ trong nhiều năm trong các lớp học tập chính trị bắt buộc. Họ lên tiếng phàn nàn về các vấn đề như đói nghèo, quyền công nhân và bình đẳng trong thu nhập – những vấn đề cốt lõi của chủ nghĩa cộng sản.

“Những gì chúng tôi đang làm là hoàn toàn hợp pháp và hợp lý”, Chen Kexin, một sinh viên cao cấp tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, đã tham gia vào các cuộc biểu tình. “Chúng tôi là thành viên trung thành với chủ nghĩa Mác. Chúng tôi khen ngợi chủ nghĩa xã hội. Chúng tôi đứng chung với công nhân. Nhà chức trách không thể nhắm vào chúng tôi để đàn áp. ”

Nhưng đảng không như họ tưởng. Vào sáng ngày 24 tháng 8, công an đã đột kích căn hộ 4 phòng ngủ mà các nhà hoạt động trẻ đã thuê ở Huệ Châu và bắt giam khoảng 50 người. Khi công an xông vào cửa, các nhà hoạt động trẻ nắm tay nhau và hát “Đấu tranh nầy là trận cuối cùng. Chế độ xưa phá sạch đi…”.

Mặc dù một số đã được thả sau khi bị bắt, 14 nhà hoạt động và người lao động vẫn bị giam giữ hoặc bị quản thúc tại gia, theo những người ủng hộ nhân quyền. Cảnh sát cáo buộc công nhân hành động thay mặt cho các tổ chức chống chính phủ do ảnh hưởng từ các tổ chức ở nước ngoài.

Kể từ khi Xi lên nắm quyền vào năm 2012, đảng đã tìm cách hạn chế việc sử dụng sách giáo khoa phương Tây và ngăn chặn sự lây lan của “giá trị phương Tây” trong khuôn viên trường. Đảng có khuynh hướng rằng đề cập đến những ý tưởng về luật pháp và dân chủ có thể làm suy yếu quyền lực của Xi.

Đồng thời, Xi đã yêu cầu các trường đại học mở rộng giáo lý về Mao và Mác. Vào tháng Năm, Xi viếng thăm Đại học Bắc Kinh và khuyến khích sinh viên quảng bá chủ nghĩa Mác, nói rằng điều quan trọng là trường đại học phải “lấy chủ nghĩa Mác là tên tộc của sinh viên và đại học”.

Nhưng một số người trong đảng dường như lo ngại về sự gia tăng giáo lý cho các nhóm sinh viên này, dường như sợ rằng những lời kêu gọi bình đẳng kinh tế và bảo vệ quyền công nhân của sinh viên có thể làm suy yếu thị trường tư bản hiện đại của Trung Quốc.

Mặc dù chỉ có một số sinh viên tham gia vào các cuộc đàm luận nầy, họ đại diện cho một cánh tả của xã hội Trung Quốc. Họ dường như đang thu hút sinh viên ở các trường đại học, một phần vì chính quyền đã lưỡng lự không thẳng tay ngăn chặn các nhóm sinh viên hoạt động dựa vào chủ nghĩa Mác Lê Mao trong khi thẳng tay đàn áp các nhóm hoạt động dân sự và bất đồng chính kiến khác.   

Trên trang mạng ở Trung Quốc, hàng ngàn thanh niên tham gia vào các phòng chat về chủ nghĩa Mao và Mác rất sôi nổi, và một số đã bắt đầu các trang web tin tức cánh tả, đăng bình luận về các chủ đề như ô nhiễm, toàn cầu hóa và các lý thuyết kinh tế theo chiều hướng mà đảng chủ định. Nhưng có dấu hiệu là đảng bắt đầu lo ngại về các hoạt động nầy.

Gần đây, các quan chức nhà trường đã quấy rối những người Mác-xít trẻ tuổi tại hơn 6 trường đại học và ngăn cản một số cuộc họp. Vào năm ngoái, cảnh sát ở tỉnh Quảng Đông, đã bắt Zhang Yunfan, nhà lãnh đạo trẻ của một nhóm học tập chủ nghĩa Mao, cáo buộc anh ta “thu thập một đám đông để xáo trộn trật tự xã hội.”

Người Trung Quốc trẻ tuổi thường bị mô tả là thờ ơ, ích kỉ và bị ám ảnh bởi tiền bạc. Nhưng Eric Fish, một nhà văn đã nghiên cứu các thiên niên kỷ của Trung Quốc, nói rằng thế hệ sinh ra sau vụ thảm sát ở Quảng trường Thiên An Môn không sợ quyền lực đảng như các thế hệ cũ đã sợ từ kinh nghiệm bị đàn áp dã man.

“Họ sẵn sàng biểu tình ngoài đường phố hơn và cứng đầu hơn,” ông nói. “Họ không nghĩ nhiều về hậu quả và những gì có thể xảy ra.”

Tranh chấp ở Huệ Châu bắt đầu vào tháng Bảy, sau khi Jasic Technology, một nhà sản xuất thiết bị hàn, ngăn cản công nhân của mình hình thành một nghiệp đoàn độc lập. Trung Quốc cho phép tổ chức lao động chỉ dưới sự bảo trợ của Liên đoàn Công đoàn Liên minh Trung Quốc, tổ chức chính thức do đảng kiểm soát.

Các công nhân cho biết các nhà quản lý đã nắm quyền kiểm soát chi nhánh của công đoàn thuộc đảng. Khiếu nại về việc trả lương thấp và đối xử như nô lệ, các công nhân nầy đã bắt đầu tổ chức một kiến nghị về cải cách trước khi công an can thiệp và giam giữ một số công nhân.

Các nhà hoạt động trẻ nghe qua về hoàn cảnh của các công nhân và đứng lên bảo vệ quyền lợi của họ. Khoảng 40 sinh viên và sinh viên tốt nghiệp gần đây đã đến Huệ Châu, một trung tâm sản xuất 4,8 triệu người ở tỉnh Quảng Đông. Hàng trăm người khác đã lên tiếng hỗ trợ trực tuyến – rất nhiều trường đại học cảnh báo học sinh không nên đến Huệ Châu.

“Tôi không thể ngồi yên,” Yue Xin, một sinh viên tốt nghiệp gần đây của Đại học Bắc Kinh chuyên ngành ngoại ngữ, cho biết trong một cuộc phỏng vấn trước khi cô bị giam giữ. “Tôi không thể để bản thân mình trở thành một nhà bình luận suông. Tôi phải đứng lên và tham gia bảo vệ công nhân. ”

Zhang Shengye, 21 tuổi, tốt nghiệp vào tháng 6 tại Đại học Bắc Kinh với bằng dược học, cho biết anh được truyền cảm hứng tham gia các cuộc biểu tình do cuộc đấu tranh của gia đình anh. Cha của anh, một thủy thủ, bị sa thải khỏi một công ty nhà nước trong một làn sóng tư nhân hóa vào những năm 1990, một kinh nghiệm mà Zhang mô tả như là một “một sự sụp đổ toàn diện về tài chánh và lòng tự tin của cha tôi”.  

Nhưng ở trường đại học, anh quyết định trả lời lời kêu gọi của Mác là “đấu tranh cho gia cấp bị bót lột”, anh nói. Thất vọng bởi mức lương thấp và mức độ bóc lột tột cùng của người lao động ngay cả trong khuôn viên nhà trường, anh và 60 sinh viên khác, tự gọi mình là Hiệp hội nghiên cứu Mác xít, công bố một báo cáo ghi lại vi phạm lao động.

“Chúng tôi chia sẻ một sự thông cảm rất đơn giản cho người lao động và khát vọng của một tương lai tốt đẹp hơn cho chủ nghĩa cộng sản,” anh nói.

Ở Huệ Châu, các nhà hoạt động trẻ gọi nhau “đồng chí” và mặc áo may ô với hình ảnh đoàn kết với nắm chặt tay nhau và khẩu hiệu “Đoàn kết là sức mạnh”. Họ biểu tình phản đối bất công bên cạnh công nhân, cầm các băng rôn tuyên bố, “Thành lập công đoàn không phải là trái với luật pháp”. Họ dàn dựng và diển lại các hành động lạm dụng mà công nhân đã phải chịu đựng tại nhà máy.

Mặc dù họ xác định là theo chủ nghĩa Mao, các nhà hoạt động nầy chủ trương bất bạo động, không dùng bạo lực cách mạng. Triết lý của họ cũng khác với những người theo chủ nghĩa Mao của các thế hệ trước, lúc mà các thế hệ nầy phần lớn tập trung vào tẩy trừ những ảnh hưởng phương Tây trong xã hội Trung Quốc. Các nhà hoạt động trẻ nầy cũng không muốn đối đầu với đảng.

Những người biểu tình trẻ nhấn mạnh rằng họ là những người cộng sản tốt, những người ủng hộ Xi.

Trước khi cô bị giam giữ, Yue đã viết một bức thư ngỏ cho Xi nói rằng cô đã được truyền cảm hứng từ cuộc chiến chống tham nhũng và thời gian Xi làm việc trong một ngôi làng nghèo khổ ở nông thôn.

Cô nói thêm rằng chiến dịch ở Huệ Châu có nguồn gốc của nó không phải trong ý tưởng nước ngoài, nhưng trong Phong trào thứ tư tháng 5 năm 1919, một cuộc nổi dậy do sinh viên lãnh đạo ở Trung Quốc mà đảng coi là tiền thân của Cách mạng Cộng sản.

Yue, cũng là một nhà lãnh đạo của phong trào #MeToo của Trung Quốc, người đã lên tiếng chống lại quấy rối tình dục và hành hung trong khuôn viên trường, đã bị biệt tích kể từ khi công an bắt cô trong cuộc đột kích ngày 24 tháng 8.

Bạn bè cũng lo lắng về Shen Mengyu, một trong những sinh viên đầu tiên chú ý đến chiến dịch của người lao động. Cô bị công an giam giữ rồi quản thúc tại gia cho đến nay, các nhà hoạt động cho biết.

Một số công nhân tại nhà máy thiết bị cũng đã chính thức bị bắt và bị buộc tội phá rối trật tự xã hội. Huang Lanfeng, có chồng, Yu Juncong, nằm trong số những người bị giam giữ, nói rằng chính phủ đã không công bằng khi trừng phạt người lao động trong khi bỏ qua các vụ lạm dụng quyền lợi của công nhân do các chủ nhà máy.

“Chúng tôi sẽ không bao giờ bỏ cuộc,” cô nói. “Chúng tôi thề sẽ chống lại lực lượng tà ác cho đến cuối cùng.”

Khi năm học bắt đầu, các nhà hoạt động trẻ tuyên bố họ sẽ tiếp tục chiến dịch đấu tranh của họ. Zhang và những người khác đã tổ chức một cuộc biểu tình tại quê hương của Mao, Shaoshan, vào ngày kỷ niệm lần thứ 42 của cái chết của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong tháng này, và kêu gọi chính phủ trả tự do cho bạn bè của họ. Công an đã đàn áp cuộc biểu tình và bắt giam Zhang một thời gian ngắn, Zhang là người tham gia biểu tình ở Huệ Châu, bị giam giữ và thả ra sau cuộc đột kích ngày 24 tháng 8.

Zhang đã lưu hành một bản kiến nghị kêu gọi đảng trừng phạt các quan chức địa phương. Anh đã viết: “Chúng tôi chung vai đấu tranh cho quyền lợi của công nhân vì chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng những gì chúng tôi làm là hợp pháp và công bằng.”

“Chúng tôi ở đây vì chúng tôi muốn hoàn trả công nhân với những gì chúng tôi đã học được trong nhiều năm.”

“Chúng tôi ở đây vì chúng tôi không muốn tin rằng lực lượng đen tối có thể thống trị trong thế giới chúng ta đang sống.”

TS.Phạm Đình Bá, đại học Toronto-Canada, gửi bài về cho Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam.

Bài viết thuộc Chương trình phổ biến kiến thức về nghiệp đoàn lao động độc lập do Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam tổ chức

Tài liệu

  1. Chinese students, made to study Communism, are rising up for workers’ rights. https://boingboing.net/2018/10/01/with-chinese-characteristics.html
  2. Javier C Hernández. China’s leaders confront an unlikely foe: Ardent young communists. https://www.nytimes.com/2018/09/28/world/asia/china-maoists-xi-protests.html
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s