Từ ngữ có trung tính và tự do không?

40377672_10210252268343105_1044084791353278464_n.jpg

Nghĩ vụn.
Từ ngữ có trung tính và tự do không?
Xuất hiện trên môi người, hình thành dưới ngòi bút của người, từ ngữ thường bị xiêu lạc bởi một từ trường nào đó. Đôi khi chúng ta nói và viết, từ ngữ buột ra, bất giác, và sau đó giật mình nhìn lại, buồn cười hay ân hận. Ai hay nói và hay viết ắt cũng có nhiều lần trải qua trạng thái ấy.
Tham dự những không gian đối thoại cởi mở khác nhau, có thể nhận ra là mình học được rất nhiều, đặc biệt là những kinh nghiệm trong biểu đạt. Trong Hội thảo “Phật giáo và văn học Bình Định- Thành tựu và giá trị” vừa qua (3-5/8/2018), khi thảo luận về trường hợp Chế Lan Viên, một số người (trong đó có tôi), có nhắc đến từ “phản tỉnh”, và sau đó tôi giật mình thán phục khi Thượng tọa Thích Giác Tâm (cùng ngồi trên bàn điều hành tiểu ban) nhắc khẽ tôi: “có lẽ nên dùng từ “thức tỉnh”.
Thật sung sướng khi chúng ta nghĩ ra được một nhan đề gây ấn tượng, hay khi chúng ta nói ra một từ, một câu mà người nghe nhớ mãi. Độc đáo là một mục tiêu trong viết lách. Thế nhưng cái độc đáo ấy phải toát ra từ đối tượng/ nội dung mà ta nói về. Ở Việt Nam, yêu mến Franz Kafka và có nhiều trang viết công phu về nhà văn này là GS.TS. Lê Huy Bắc, nhưng mới đây nhan đề một cuốn sách cũng rất công phu của ông làm tôi băn khoăn: “Franz Kafka, người tẩy não nhân loại” (NXB. Tổng hợp TP. HCM, 2018). Những ai đọc Franz Kafka (1883-1924) cũng biết nhà văn độc đáo này là nạn nhân của bạo lực và toàn bộ trang viết của ông là sự vùng vẫy tuyệt vọng để mong thoát ra khỏi cái môi trường bạo lực tàn nhẫn đang diễn ra ngày một ghê gớm hơn trong xã hội chúng ta. Vậy nỡ nào gán cho Franz Kafka cái từ “tẩy não” kinh khủng ấy?

Nguyễn Thị Thanh Xuân/facebook

Tác giả là giáo sư văn khoa, tiến sĩ giảng dạy tại đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM( trước đây là đại học Văn khoa Sài Gòn)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s