Lịch sử phong trào nghiệp đoàn ở nước Anh – Kỳ 4: Đạo luật Kết hợp năm 1825

Tác giả: Tú Cầu-Liên lạc tác giả: tucau@nghiepdoansinhvien.org

lich-su-lop-10-bai-36-hinh-2.JPG
Hình minh họa

Vào thế kỷ 18, nước Anh trải qua cuộc Cách mạng Công nghiệp, làm khai sinh những nghiệp đoàn đầu tiên. Trong loạt bài này, tôi sẽ điểm lại những cột mốc quan trọng trong quá trình hình thành các nghiệp đoàn ở Anh quốc. Qua đó, chúng ta sẽ hiểu hơn về lịch sử của phong trào Nghiệp đoàn, và rút ra nhiều kinh nghiệm bổ ích cho phong trào nghiệp đoàn ở Việt Nam.

Kỳ 4: Đạo luật Kết hợp năm 1825

Trong kỳ 2 của loạt bài viết, tôi đã kể lại quá trình ra đời của Đạo luật Kết hợp năm 1799, một văn bản đặt việc thành lập công đoàn, đình công và thương lượng tập thể để đòi tăng lương ra ngoài vòng pháp luật. Năm 1824, thợ may Francis Place và nghị sĩ cấp tiến Joseph Hume đã cùng phát động một chiến dịch đòi bãi bỏ đạo luật đó. Chiến dịch này đặt nền tảng trên giới nghệ nhân có tay nghề cao, đặc biệt là ở London, chứ không phải giới công nhân nhà máy thông thường. Nó đã khiến Quốc hội Anh phải thông qua Đạo luật Kết hợp năm 1825, trong đó hoạt động công đoàn được xem là hợp pháp, dù vẫn bị hạn chế một cách nghiêm ngặt.

1. Chiến dịch đòi bãi bỏ Đạo luật Kết hợp năm 1799

Cha đẻ của chiến dịch đòi bãi bỏ Đạo luật Kết hợp là Francis Place – một thợ may lành nghề ở London. Place từng là người lãnh đạo phong trào cấp tiến ở London trong nhiều thập kỷ. Ông từng tổ chức một cuộc đình công vào năm 1793, và sách động quần chúng chống các quỹ chìm từ năm 1816 đến năm 1823. Dù có quan điểm chống Giáo hội và chống sự cai trị của tầng lớp quý tộc, Place chưa bao giờ là một nhà cách mạng hay một nhà dân chủ. Thay vào đó, ông thường làm một vạch nối có tính trí thức giữa các phong trào của tầng lớp lao động với thế giới của những nhà cải cách thực dụng thuộc tầng lớp trung lưu.

Là người theo trường phái kinh tế học cổ điển, Place tin rằng mức lương của người lao động được quyết định bởi cán cân cung – cầu của thị trường, chứ không phải bởi các tổ chức của giới công nhân. Do đó, ông không nhiệt tình ủng hộ các nghiệp đoàn, vì cho rằng chúng không giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động. Dù vậy, Place tin rằng khi Đạo luật Kết hợp đặt các đoàn thể của công nhân ra ngoài vòng pháp luật, nó làm mối quan hệ giữa giới công nhân và giới chủ xấu đi. Vì vậy, Place chủ trương để người lao động tự do thành lập các đoàn thể, rồi tự nhận ra sự vô ích của việc này, thay vì ngăn cấm nó.

Từ năm 1814, Francis Place đã bắt đầu thu thập tài liệu và sử dụng báo chí để phản đối Đạo luật Kết hợp. Chiến dịch của Place đặt nền tảng trên giới nghệ nhân London, đặc biệt là các nghệ nhân có tay nghề, chứ không phải giới công nhân trong nhà máy. Năm 1818, triết gia Thực dụng Jeremy Bentham, bạn của Place, đã chống lưng cho thợ lọc len John Wade lập tờ báo Gorgon để hỗ trợ chiến dịch này. Là tờ báo đầu tiên đưa tin một cách rộng mở về các hoạt động nghiệp đoàn, tờ Gorgon nhanh chóng bị đình bản vào năm 1819.

Năm 1823, Francis Place cùng Joseph Robertson và Thomas Hodgskin thành lập Viện Cơ học London và Tạp chí Cơ học, chuyên đào tạo về khoa học và kỹ thuật. Trong hai người vừa nêu, cựu Trung tá Hải quân Hodgskin là một trong những cây bút người Anh đầu tiên ủng hộ việc lật đổ chủ nghĩa tư bản vì lợi ích của người lao động. Tháng 01/1824, thông qua Hodgskin, Place đã thuyết phục được nhà kinh tế chính trị John McCulloch viết một bài báo tác động mạnh đến quan điểm của các nghị sĩ và giới thượng lưu Anh. Cũng trong tháng 01/1824, tuần báo Black Dwarf của Thomas Wooler đã tổ chức một chiến dịch kiến nghị để bãi bỏ Đạo luật Kết hợp.

Những kiến nghị xuất phát từ chiến dịch của Francis Place đã được nghị sĩ cấp tiến Joseph Hume trình lên các lãnh đạo chính phủ, và được tán đồng bước đầu. Tuy nhiên, tình hình trở nên phức tạp hơn khi Gravener Henson, lãnh đạo của những người thợ đúc ở miền Trung nước Anh, và Peter Moore, một nghị sĩ đảng Whig, cùng nhau giới thiệu một dự luật thay thế khác. Khác với Place và Hume, Henson và Moore không chỉ đòi bãi bỏ tất cả các luật liên quan đến kết hợp, mà còn đòi thiết lập một cơ chế hoàn chỉnh để quản lý các mối quan hệ lao động, điều chỉnh tiền lương và giải quyết các tranh chấp. Place tin rằng dự luật mà Henson và Moore trình lên không có khả năng được thông qua, mà chỉ có tác dụng chọc giận phe đối nghịch trong Quốc hội và Chính phủ. Ngoài ra, vì Place và Hume đều có quan điểm kinh tế chính trị bảo thủ, họ tin rằng nên tối thiểu hóa số quy định về vốn và lao động.

2. Các hoạt động của Ủy ban Hume trong năm 1824

Khi Quốc hội năm 1824 khai mạc, Place và Hume quyết định mặc kệ Henson và Moore, để tập trung vào cuộc vận động riêng của mình. Hume thành lập và chủ trì một ủy ban để điều tra về Đạo luật Kết hợp, lệnh cấm xuất khẩu máy móc, lệnh cấm công nhân di trú, và các hạn chế kinh tế khác. Place cung cấp các nhân chứng chống Đạo luật Kết hợp cho ủy ban này. Khi chọn nhân chứng, Place đã cố tình loại bỏ cả những chủ thuê bảo thủ lẫn thành viên của các nghiệp đoàn cấp tiến. Cùng thời điểm đó, chiến dịch đòi bãi bỏ Đạo luật Kết hợp vẫn đang diễn ra một cách rầm rộ với nhiều bản kiến nghị, nhiều cuộc họp của công nhân, và nhiều cuộc vận động hành lang trong Quốc hội. Sau khi hoàn tất công việc, ủy ban của Hume trình lên Quốc hội ba dự thảo nghị quyết thay vì một bản báo cáo. Trong đó, có một dự thảo về việc bãi bỏ Đạo luật Kết hợp. Đi xa hơn dự tính của Ủy ban, dự thảo này còn bãi bỏ mọi điều luật ngăn cấm kết hợp có từ thời Trung Cổ, cùng các điều khoản ngăn cấm hoạt động nghiệp đoàn trong thông luật. Dự thảo chỉ ngăn cấm các hành vi bạo động và hành vi cưỡng ép tham gia tổ chức.

Cả ba bản dự thảo của Ủy ban Hume đều được Quốc hội thông qua một cách tương đối dễ dàng. Sau này, cả Thủ tướng lẫn Chủ tịch Hội đồng Thương mại đều thừa nhận rằng họ không nhận thức đầy đủ các điều khoản của bản dự thảo khi thông qua nó.

3. Cuộc đấu dẫn đến sự ra đời của Đạo luật Kết hợp năm 1825

Ngay sau khi Quốc hội Anh bãi bỏ Đạo luật Kết hợp, một loạt các cuộc đình công lớn đã bùng nổ, đe dọa nghiêm trọng nền kinh tế Anh. Sau cuộc đình công ở các nhà máy vùng Lancashire và các xưởng đóng tàu ở sông Thames, giới chủ của các xưởng này đã vận động Quốc hội Anh tái ban hành Đạo luật Kết hợp. Cùng lúc đó, các tờ báo của giới trung lưu và thượng lưu đồng loạt công kích cái mà họ gọi là tội phạm và bạo lực của các nghiệp đoàn. Do đó, ngày 28/03/1825, Quốc hội đã lập một ủy ban điều tra mới, do Thomas Wallace đứng đầu, để nhanh chóng soạn một dự luật đáp ứng mong muốn của giới chủ. Ủy ban này dành rất ít thời gian để nghiên cứu ảnh hưởng của dự luật năm 1824. Ủy ban cũng rất thiên vị giới chủ khi từ chối lắng nghe các nhà hoạt động nghiệp đoàn, và trả tiền cho những nhân chứng chống lại các nghiệp đoàn.

Đáp lại, Francis Place đã cùng John Gast – lãnh đạo của giới thợ đóng tàu London và một trong những nhà hoạt động nghiệp đoàn hàng đầu của nước Anh – tổ chức một chiến dịch vận động hành lang khổng lồ. Ngày 18/04/1825, John Gast kêu gọi hình thành một ủy ban quy tụ 2 đại biểu từ mỗi ngành nghề khác nhau ở London – như thợ đóng tàu, thợ làm mũ, thợ đóng giày, thợ dệt lụa, thợ làm dây thừng, thợ mộc… Cùng lúc đó, Place cũng vận động giới nghệ nhân thành lập các ủy ban tương tự ở nhiều địa phương khác trên nước Anh, và gửi đại biểu về London để xin được điều trần trước Quốc hội. Sau nhiều nộ lực thất bại, cuối cùng họ cũng đưa được một số đại biểu từ các xưởng đóng tàu London ra điều trần trước Ủy ban Wallace. Ngoài ra, họ cũng trình lên 97 bản kiến nghị, chứa hơn 100 nghìn chữ ký phản đối tái ban hành Đạo luật Kết hợp. Con số này vượt xa số kiến nghị đòi tái ban hành đạo luật.

Vào thời điểm đó, chính phủ Anh sợ sự hình thành của các nghiệp đoàn liên vùng và liên ngành nghề, để tạo thành một tổ chức có thể lật đổ chế độ, hơn là các cuộc thương lượng tập thể chỉ để đòi tăng lương. Vì vậy, họ đã đưa ra một giải pháp hòa hoãn. Ngày 17/06, Quốc hội bắt đầu xem xét dự thảo Đạo luật Kết hợp năm 1825, trong đó cấm mọi hình thức kết hợp, trừ các kết hợp để thương lượng về tiền lương, giá cả và giờ làm. Dự luật này cũng ngăn công nhân hình thành các nghiệp đoàn liên ngành nghề hoặc liên nhà máy. Ngoài ra, dự luật cũng cấm nghiệp đoàn gây sức ép với những công nhân không tham gia nghiệp đoàn, hoặc sẵn sàng nhận mức lương thấp hơn mức mà nghiệp đoàn đưa ra. Đổi lại những nhượng bộ trên, Place đồng ý thuyết phục công chúng chấp nhận dự luật.

4. Kết quả

Phong trào đòi bãi bỏ Đạo luật Kết hợp năm 1799 đã dẫn đến sự ra đời của Đạo luật Kết hợp năm 1825. Văn bản này hợp pháp hóa các hoạt động nghiệp đoàn, dù vẫn đặt ra nhiều giới hạn cho chúng. Nhiều giới hạn trong số này sẽ là đối tượng của các cuộc đấu tranh tiếp theo trong thế kỷ 19.

Ngoài ra, phong trào này đã dẫn đến sự ra đời của tờ Trades Newspaper, do Joseph Robertson làm tổng biên tập và John Gast làm cây bút chủ đạo. Phong trào cũng để lại một kinh nghiệm quan trọng, trong đó giới thợ đã hợp tác liên tầng lớp, liên ngành nghề, liên địa phương để vận động hành lang tại Quốc hội một cách hiệu quả.

Tú Cầu- sinh viên ngành ngôn ngữ Anh- đại học Mở Hà Nội, thành viên Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam.

Bài viết thuộc Chương trình phổ biến kiến thức nghiệp đoàn do Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam tổ chức

(Thông tin trong bài được lược dịch từ mục “Repeal of Combination Acts” trên trang Encyclopedia.com)

https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/repeal-combination-acts

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s