TS Phạm Đình Bá: Kinh nghiệm học tiếng Pháp và tiếng Anh của tôi

TS Phạm Đình Bá

Nói v cái “tôi” không d gì nhưng Nghip Đoàn gi ý tôi chia x kinh nghim hc ngoi ng cá nhân. Tôi hc tiếng Pháp trung hc vào nhng năm 1969 đến 1974 trường Phan Thanh Gin Đà Nng, lúc mà tiếng Pháp đang mt dn nh hưởng cho tiếng Anh. Hình như 2 tiếng mi tun trung hc và cùng vi mt nhóm 6 đa bn thân hc kèm vi thy Thông vào sáng th by trường Sao Mai. Đây là cái nn cho chúng tôi, mt bn tôi có lẼ được du hc hu đi hc Úc cũng t to dng thêm căn bn tiếng Anh t cách hc tiếng Pháp, mt bn na bây gi vn còn qung cáo trên trang mng dch v ca bn y bng tiếng Pháp, và tôi thì dùng nhiu lm nhng gì hc được t thy Thông và các thy cô khác trung hc.

Năm 1974-1975 vào đi hc Phú Th Sài Gòn thì phi đc và dùng các tài liu tiếng Anh, bi vì các bn chung quanh mình h tri lm vì hc thêm t các tài liu ny, và tài liu tiếng Pháp thì hiếm hoi lm. Tôi c đc càng và nếu nh không lm thì có lẼ 10 phn chc là hiu 1-2 phn, còn chính là ch đoán mò mà thôi. Nh là hc nhiu v toán, nên cũng không đến ni khó hiu lm. Nếu lúc y mà tôi hc khoa hc xã hi và nhân văn thì có l là bơi mt ngh!

Năm 1983-1984 đến đo Galang thì c t hc qua băng tiếng Anh phòng hc min phí trong tri t nn, ngoài các gi hc tiếng Anh do các thy trên đo t chc, hình như là 2-3 tiếng mi bui sáng. Khi có nhiu gi đ nhi tiếng Anh, tôi nhn ngay ra là hc kiu ny chán lm. Thế là tôi đăng ký hc đánh máy mà Cao y Liên Hip Quc cho dân t nn t chc, và h dy bng tiếng Anh. Khi tôi quên chuyn phi hc tiếng Anh đ hc đáng máy thì thy dễ chu lm, đương nhiên vn phi đoán mò nhiu. À ra là thế!   

Sang đến Canada vào năm 1984, tôi hc tiếng Pháp 3 gi mi bui sáng, 5 ngày mt tun, mt phn vì đây là bt buc ca vùng nói tiếng Pháp vì chính ph đa phương bo lãnh tôi. Mi bui ti thì đi hc 2 tiếng Anh mt vùng lân cn mà người ta nói tiếng Anh. Lúc y, tôi thy rng nếu mà mình hc tiếng tt thì d tìm vic làm. Càng khá tiếng thì càng có th tìm vic làm khá hơn. Trong hai năm đu, tôi càng nói đ hơn thì càng nhóm nhén đi lên trong công vic làm, t ct gỗ  nhà máy (n ghê lm và phi mang bao tai nghe), dn chén dĩa trong tim ăn (giao tiếp chút đnh), đánh bóng và sơn bàn ghế và t (phi hiu h mun gì mt cách gii hn), và đánh bóng và đúc nữ trang (phi hiu nhiu hơn chút đnh vic h mun). Tôi nhn ra là mình c hc và làm ngh thì chính, vic nói và giao tiếp ch là đ mình làm vic thôi, vic hc tiếng là chuyn ph.       

Tôi thì mê đc tiu thuyết lm. Nên thi gian đu thì bao nhiêu gi rnh thì đc chuyn, đu tiên là đc các truyn tiếng Anh mà tôi đã đc nhiu ln các bn dich t tiếng Vit lúc còn bên nhà, thí d như là Gone with the Wind, Papillon, the Godfather, và One Day in the Life of Ivan Denisovich. Dn dn thì đc tràn lan đ th truyn tiu thuyết, c đc và đoán h nói gì, gn như là lúc nào cũng hiu chút đnh, và tăng dn vi khi lượng mà mình c ngn vào. Bù li bên nhà mà sách v b cm đoán, mi ln vào thư vin công bên ny thì c tha h mà chn và đc đã đi.

Sau mt thi gian đu hc tiếng Anh cho người t nn, tôi thy khó tiến lm, thế là tôi đăng ký hc li các lp toán năm cui ca trung hc bên ny vào bui ti. Tôi cm thy có mc đích hơn vì tôi có th np đơn tuyn sinh vào đi hc. Lúc tôi vào đi hc ngành toán nhưng tôi li thích nhân văn hơn, tôi hc toán là chính nhưng các môn t chn thì hc các môn v kinh tế và chính tr. Khi hc nhng môn ny thì bơi dữ lm. Nht là khi hc các môn vi tính thì cũng bơi mt ngh vì vào nhng năm 1980 thì các máy vi tính không d x dng như máy bây gi. Tôi t t hc khá hơn v mi môn, nht là giao tiếp thì có tiến chút đnh vi thi gian, mi ngày mt chút tiến b. Tôi hc đi hc trong cách va hc va làm, thay đi mi bn đến tám tháng trong sáu năm, nên kinh nghim giao tiếp và xoay x trong chỗ  và công vic có tiến trin vào mi năm. Tôi khi đu bng hc và làm trong các lnh vc khoa hc kỹ thut, và dn dn cm thy thoi mái v tiếng nói và giao tiếp, thì tôi chuyn dn sang khoa hc xã hi và nhân văn, nhng ngành ngh mà tôi nghĩ là tôi có th làm khá hơn.

Ngoài gi làm thì tôi gia nhp các hi tp th dc, bơi thuyn và làm bn vi nhiu người mà mình có th trao đi mt cách thân tình. Tôi vn nh nhng bn thân hi trung hc. Tôi cm thy đ phn nào vì ngoài gia đình, mình có nhng bn thân bên ny mà có th đu láo như lúc còn hc trung hc bên nhà. Đi sng thì khác hơn, nhưng chân tình thì không b ngăn cn bi tiếng Vit, Pháp hay Anh.

Có vài điu tôi tri nghim và mun chia x vi bn dưới đây.

  • Hc ngoi ng mt cách hu hiu bng cách coi chuyn ny như là mt chuyn ph trong cách dn thân vào cuc sng ca mình. Bn không đ ngôn ng tr thành cn tr, c sng và chn la điu bn mun làm, chp nhn rào cn v ngôn ng như là mt trong các yếu t mà bn cn gii quyết trong cuc sng và vic làm. Do not let things you can’t do prevent you from doing the things you need to do. À ra là thế!
  • Immersion, Immersion, Immersion! Hòa nhp là chính! Khi bn giao tiếp bng tiếng Anh, đng d d v vic dch t tiếng ny sang tiếng khác trong đu đ hiu. C giao tiếp trong kh năng ngôn ng mà mình có – vi kinh nghim và thi gian, bn s tr thành thông tho và thoi mái. Ch Ngc Kim trong bài “Kinh nghim hc tiếng Anh ca tôi” đ ngh là bn có th kết bạn cùng nói tiếng Anh online hoc offline, tìm người nuc ngoài đến du lịch nơi bạn đang sng và gp g trò chuyn vi h, và dùng tiếng Anh đ giao tiếp vào thc tin cuc sng. Đây chính là cách hc ngoi ng trong chương trình đào luyn ngôn ng nước ngoài.(1)
  • Hc tiếng Anh bng cách hc tp các môn bn thích bng tiếng Anh (content-based learning). Nếu bn thích hc làm phóng viên, thì c hc cách làm thi s online bng tiếng Anh. Nếu bn thích nghe nhc, thì nghe nhc bng tiếng Anh. Coi Youtube tiếng Anh, đc truyn và đc báo tiếng Anh, tham gia đ dch tiếng Anh trong các vn đ liên quan đến xã hi dân s, vv… Cách hc tiếng Anh ny là rt ch đng và tích cc. Đây là mt ví d c th – Khi bn đi xe máy, bn chú ý trong khong khc đ biết là có mt cc đá nm gia đường, nhưng không chú mt vào cc đá quá lâu, vì bn s gây nên nhiu rc ri lm. Hc tiếng Anh cũng như vy, nếu bn chú ý quá v tr ngi ngôn ng, thì bn không th tiến b v tiếng Anh nhanh. Bn nên t tin và coi chuyn tr ngi ny như là mt vn đ ph mà thôi.

Các điu trên tuy là t kinh nghim cá nhân nhưng có v như mt phn nào đng thun vi kết qu t các nghiên cu v hc và dy ngoi ng. Cách dy ngoi ng bng hòa nhp là s ging dy ngoi ng bng cách tích hp ngoi ng vào vic hc tp các ch đ hoc ni dung trong mt chương trình đào to, t d như chương trình trung hc. Nó hu hiu hơn cách ging dy ngoi ng mà ch chú trng vào vic hc ngoi ng mt cách cô lp.(2) Nếu cách ging dy hòa nhp được thiết kế đúng đn, hc sinh s tr thành lưu loát trong tiếng ngoi ng hơn là hc sinh ch hc ngoi ng mt cách cô lp.(3) Vic tích hp hướng dn ngôn ng vi hướng dn ni dung là du hiu căn bn ca phương pháp ging dy ngôn ng bng cách hòa nhp.

Có mt s tương phn quan trng gia cách tiếp cn tích hp được s dng trong phương pháp ging dy ngôn ng bng cách hòa nhp và các phương pháp da trên ng pháp thông thường. Trong cách ging dy hòa nhp, ging dy ngoi ng được nhúng vào trong mt bi cnh giao tiếp phong phú và có ý nghĩa. Mc đích ca vic hc ngôn ng không phi là s hoàn ho ng pháp, mà là s giao tiếp có ý nghĩa gia hc sinh vi nhau và vi giáo viên. Hc sinh vn có đng cơ đ hc ngoi ng khi h có ý thc v thành tích hc tp và năng lc ngày càng tăng trong vic s dng ngoi ng cho mc đích hc tp và giao tiếp. Khái nim hành vi “thc hành” như là mt phương tin hc tp, ph biến trong các chương trình ng pháp thông thường, được thay thế trong các chương trình ging dy ngôn ng bng cách hòa nhp theo khái nim “xây dng sáng to”, trong đó người hc được khuyến khích th nghim các dng ngôn ng đ giao tiếp vi nhau và vi giáo viên v các vn đ hc thut và xã hi. Các li trong s dng ngôn ng không được coi là xu, mà đúng hơn là du hiu ca nhng n lc tích cc ca người hc đ làm ch mt h thng ngôn ng phc tp. Trong chương trình hòa nhp, người hc được xem là tiến b thông qua mt lot các giai đon hướng ti trình đ ngôn ng trong mt mc tiêu tng th đ x dng ngoi ng trong đi sng và hc tp. In other words, emerge yourself into a subject that is fun to you!

Mt nghiên cu tích hp vic nói tiếng Anh vi vic hc dch v, s dng các công c Web 2.0 – YouTube và Facebook – làm nn tng.(4) Mười bn sinh viên đi hc đã tham gia vào nghiên cu này. Mc đích ca d án hc dch v là liên kết dch v hc tp vi đào to giao tiếp bng ming trong mt lp hc tiếng Anh bng cách yêu cu mi hc sinh to hai video trên YouTube đ trình bày thông tin v trường đi hc (ví d, h thng giao thông) và thành ph (ví d các đim tham quan) bng tiếng Anh cho sinh viên quc tế trong khuôn viên trường. Mt cng đng Facebook được thành lp như mt din đàn cho sinh viên chia s video ca h vi các sinh viên quc tế. Kết qu cho thy rng d án đã nâng cao k năng nói trước công chúng ca sinh viên hc tiếng Anh (ví d: phát trin ý tưởng, phát trin ni dung và phát âm), xây dng nim tin vào vic nói tiếng Anh và cho phép h phát trin quy trình và phương án hc tp ca riêng h. Hơn na, các công c Web 2.0 to điu kin cho vic hc ngoi ng thu hút nhiu hc sinh trên trang mng và to cho người hc các cách giao tiếp và đi thoi mi.

Trong lĩnh vc ging dy ngoi ng, công ngh chiếm mt v trí đáng chú ý. S phát trin ca các công c công ngh mi đã cho phép s hi t ca hai môi trường hc tp, hc tp mt đi mt truyn thng và hc tp o. Điu hi t ny đã khai phá nhng li thế ca c hai loi hướng dn và kh năng đ tìm hiu ngoi ng. Các nhà nghiên cu đã c gng khám phá quan đim ca giáo viên v vic s dng wiki đ ci thin k năng viết tiếng Anh và thúc đy hc tp t tr và hp tác trong môi trường hc tp o. Trong mt bài nghiên cu, 358 giáo viên tham gia vào nghiên cu. Kết qu xác nhn tính tích cc ca giáo viên v vic ci thin cht lượng tiếng Anh; h cm thy t tin hơn trong ngôn ng đó. H đã dùng wiki đ làm các văn bn tp th, da trên các tha thun ca nhiu người và da vào hp tác, bàn lun, gii quyết vn đ, nhn được s đng thun hoc h tr năng đng ca các nhiu thành viên.       

Nói tóm li, cách hc ngoi ng tt nht là qua giao tiếp trong xã hi và khi x dng tiếng nói ny đ truyn đt ý kiến vi nhau, và chú trng nhiu trong trao đi và giao tiếp đ đt được ch đích ca công vic. Hc ngoi ng không ch là hc đ hiu làm sao mà dùng cái ngoi ng đó. Hòa hp và dn thân trong công vic là chính, và vic hc đ x dng ngoi ng là chuyn ph.

Viết bởi TS. Phạm Đình Bá– đại học Toronto- Canada- thành viên Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam. Hiện TS. Phạm Đình Bá là một trong số nhiều cố vấn tòa soạn cho Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam.

Liên lạc tác giả: ba.pham@theta.utoronto.ca

Tài liu

  1. https://nghiepdoansinhvien.org/2018/02/21/ngoc-kim-kinh-nghiem-hoc-tieng-anh-cua-toi/
  2. Fred genesee. Integrating language and content:lessons from immersion. McGill University 1994. http://carla.umn.edu/cobaltt/modules/principles/genesee1994/READING1/genesee1994.htm
  3. Genesee, F. (1987). Learning through two languages: Studies of Immersion and bilingual education. Cambridge, MA: Newbury House.
  4. Sun, Y.-C., Yang, F.-Y. I help, therefore, I learn: service learning on Web 2.0 in an EFL speaking class Computer Assisted Language Learning 2015; 28(3), pp. 202-219.
  5. M.C. Sánchez-Gómez, A.M.Pinto-Llorente & F.J. García-Peñalvo. The Impact of Wikis and Discussion Boards on Learning English as a Second Language. Digital Education Review – Number 32, December 2017 – http://greav.ub.edu/der/

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s