Cải cách học thuật, Minh bạch giảng đường và mối liên quan với thể chế chính trị

Viết bởi tiến sĩ Phạm Đình Bá- Canada. Bài viết thuộc Chương trình minh bạch giảng đường do Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam tổ chức. 

Theo Ngân Hàng thế giới, tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người của Việt Nam là $2065 (tiền Mỹ, năm 2015), so sánh với Nam Hàn $27105. Từ những năm đầu 1980 đến 2015 (giới hạn bởi dử liệu từ Ngân Hàng), tăng trưởng kinh tế của Nam Hàn là rất nhanh, trong khi mức độ tăng trưởng trong cùng thời gian của Việt Nam có thể nói là không đáng kể (xem hình bên dưới). Nếu sự so sánh trong tiến trình tăng trưởng cứ giử như củ, sự cách biệt sẽ gia tăng. Bên sau các con số nầy là những chật vật khó khăn của hàng triệu người trên khắp nẻo đường và thôn xóm.  

Imga 1.png

Một trong những câu hỏi bức xúc nhất hiện nay là: cái gì thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong đường dài? Trong cuốn sách “Tại sao các quốc gia thất bại”, nghiên cứu bởi Daron Acemoglu và James Robinson cho thấy rằng các thể chế tốt là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế. Theo kết quả nầy, yếu tố chính trị – không phải địa lý, văn hóa hay sự thiếu hiểu biết – tương quan đến những bất bình đẳng trong sự chênh lệch về giàu có giửa các quốc gia. Các thể chế chính trị đa nguyên tạo ra một môi trường bình đẳng, nơi hầu hết các công dân có thể tận hưởng các quyền sở hữu an toàn, có thể dựa vào một hệ thống tư pháp độc lập và phát triển các kỹ năng cá nhân một cách tự do. Những nền tảng này thúc đẩy đổi mới công nghệ và hoạt động kinh tế – công cụ quan trọng tạo nên sự tiến bộ kinh tế ổn định. Trong ngắn hạn, tự do chính trị mở đường cho sự thịnh vượng. Ngược lại, các thể chế độc quyền có ảnh hưởng tai hại đến tăng trưởng kinh tế và xã hội. Trong độc tài, các công dân không có nhiều động cơ để làm việc, đầu tư hoặc đổi mới, vì phần lớn sản lượng của họ có thể bị tước đoạt bởi những người lảnh đạo và gia cấp cầm quyền. Giai cấp nầy bảo thủ – họ có khuynh hướng tiêu cực trước đổi mới, nhất là những đổi mới và sáng tạo đe dọa quyền lợi của gia cấp nầy. Kết quả là, mặc dù “gia cấp mới” tận hưởng các tiêu chuẩn sống rất cao, quốc gia thì có khuynh hướng trì trệ và có thể thất bại so với những quốc gia khác.

Imga 1.png

Một trong những ví dụ đề cập bởi Daron Acemoglu và James Robinson trong cuốn sách là các thành phố kề cận, Nogales, Mexico và Nogales, Hoa Kỳ (xem hình). Cả hai đều có chung địa lý, khí hậu, văn hóa và sắc tộc, nhưng thu nhập trung bình ở Mexico Nogales chỉ bằng một phần ba số đó ở Nogales của Mỹ. Các khác biệt về thể chế chính trị và kinh tế bao gồm phía bên phải (Nogales của Mỹ) và trái (Mexico Nogales), là những gì giải thích cho sự khác biệt về đời sống hai bên như trong hình. Tính toàn diện chính trị và các tổ chức dân sự tốt đã mang lại thành công kinh tế cho Nogales, Hoa Kỳ. Trái lại, chính trị độc đoán của chính quyền Mexico đã làm cho cuộc sống khó khăn hơn nhiều đối với những người ở phía bên trái. Nếu cơ sở Mexico trở nên đa nguyên hơn, nền kinh tế có thể sẽ hoạt động tốt hơn ở Nogales Mexico.

Một điều đáng kể từ kết quả nghiên cứu trong cuốn sách là chính trị đa nguyên và xã hội dân sự tốt dẫn đến tăng trưởng kinh tế. Theo như kết quả này, một câu hỏi chính cho Việt Nam là liệu đất nước hiện nay có các tổ chức thể chế phù hợp cho việc phát triển kinh tế và xã hội không? Lấy diễn đàn nầy làm ví dụ, chúng ta có quan ngại không khi nền giáo dục hiện nay dẫn đến việc các đại học ta không theo kịp các đại học ở các nước châu Á. Dựa vào giảng dạy, nghiên cứu, chuyển giao kiến thức và triển vọng quốc tế, không một đại học nào của ta được sắp hạng vào 350 trường đại học hàng đầu ở châu Á (2). Chúng ta biết rằng đất nước không thiếu nhân tài, dân ta hiếu học và đạt thành quả xuất sắc trong rất nhiều nghành nghề. Người Việt là đa năng, tỷ dụ như nhà văn Nguyễn Thanh Việt với giải văn chương 2016 Pulitzer, Nguyễn Đăng Hưng nhà cơ học ở Bỉ, Phan Xuân Hiếu nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo ở Hà Nội, và Nguyễn Quan Dong bác sĩ nhãn khoa ở Mỹ, cùng rất nhiều người khác nữa. Như vậy thể chế nào trong giáo dục hiện nay tạo nên sự trì trệ? Điều gì làm cho đại học ta thụt lùi so với đại học trong vùng? Phải làm sao để sửa đổi và tạo điều kiện cho giáo dục trở thành động thái cho phát triển?

Cũng chính các đắng đo nầy mà Nghiệp Đoàn đặt việc Cải cách học thuật- Minh bạch giảng đường làm chương trình hành động và nhiều thành viên cứ suy nghĩ mãi về thay đổi giáo duc. Bạn có nghĩ về việc nầy không và ý kiến bạn như thế nào?

Viết bởi tiến sĩ Phạm Đình Bá, một thành viên của Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam.

Liên lạc tác giả: ba.pham@theta.utoronto.ca

Tài liệu:

Acemoglu, Daron; Robinson, James. Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity and Poverty. New York: Crown, 2012, 544 pages. ISBN-13: 978-0307719218.

https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/asia-university-rankings-2018-results-announced

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s