World Cup và …thi học sinh giỏi toán

10629782_849374508419666_5376537608883330951_n.jpg

Hè 1994, World Cup diễn ra ở Mỹ, còn tôi đang giữa thời gian làm việc 2 năm tại Viện Toán CRM, Barcelona. Con trai tôi, 10 tuổi, đi thi học sinh giỏi Toán, gặp đề sau:
“Cho một số có 55 chữ số, bắt đầu và kết thúc đều bằng chữ số 5. Nếu chuyển chữ số 5 đứng đầu về cuối số đã cho, thì được một số 5 lần nhỏ hơn số đã cho. Tìm số ấy”.

Không làm được bài này, cu cậu ức lắm, bèn viết thư cho tôi. Thuở ấy, nói chung nước ta chưa có email, lại càng không có internet. (Chỉ một vài cơ quan nghiên cứu về Công nghệ thông tin hàng đầu Việt Nam mới vừa có email.) Cho nên, thư được gửi theo đường bưu điện. Thông thường 11 ngày thư gửi máy bay mới được chuyển từ Hà Nội tới Barcelona, hay ngược lại. Những bức thư của gia đình thường được đọc nhiều lần, cho đến khi thuộc.

Nhận được thư con trai, tôi vừa buồn vừa tức về bài toán vớ vẩn đó. Tôi dịch nó ra tiếng Anh, kể rõ nguồn cơn, copy làm nhiều bản, gửi vào hòm thư của mỗi đồng nghiệp trong Viện CRM. Chỉ một lát sau, đồng nghiệp của tôi, các nhà Toán học chuyên nghiệp từ khắp nơi trên thế giới: Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nga, Italia, Canada, Nhật Bản, Thuỵ Điển, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Brasil… đều chạy tới văn phòng của tôi, nhìn tôi nhăn nhó và ái ngại. Mọi người rên lên, đại khái như sau: “Hưng, chúng mày điên rồi, tại sao chúng mày nỡ hành hạ trẻ em 10 tuổi bằng một bài toán như thế? Phải để cho trẻ con chơi chứ.” Tôi điềm tĩnh trả lời: “Tao không điên, vì thế tao mới dịch bài ấy cho chúng mày. Nhưng ở nước Việt Nam chúng tao, có lắm thằng điên, chúng tự hào là thông minh tột đỉnh…”

Tôi đố bạn tìm được một đề bài tương tự như bài toán nêu trên. Một sự kiện, không hề có tương tự, thì hoặc là vô cùng độc đáo, hoặc là hoàn toàn vô nghĩa.

Tôi viết thư trả lời con trai, giải cho nó bài toán ấy, để nó khỏi nghĩ rằng vì bố không làm được cho nên chê bài toán. (Sự thật, tôi chỉ cho nó cách làm thôi, còn việc nhân một số có 55 chữ số với 5 nào có thú vị gì.) Sau đó, tôi bình luận như sau: “Đừng buồn con ạ. Đấy là một bài toán rất dở. Trên đời này không có ai dùng đến một con số có 55 chữ số. Ngay Romario (cầu thủ bóng đá hàng đầu thế giới lúc ấy, người Brasil, đang đá cho FC Barcelona) cũng chỉ lĩnh lương với con số 9-10 chữ số (tính bằng Pesetas, tiền Tây Ban Nha bấy giờ, chừng 123 Pts = 1 USD). Nếu cần ước lượng một con số vài chục chữ số, người ta dùng luỹ thừa của 10, chẳng hạn 10 mũ 19. Khoảng cách giữa các vì sao thì được đo bằng “năm ánh sáng” (đoạn đường mà ánh sáng đi được trong 1 năm).”

Để cho con trai nguôi ngoai nỗi buồn thất bại, lại nhân có World Cup, và năm đó FIFA vừa đổi cách tính điểm, tôi bảo con giải bài toán sau đây:

“Theo Luật cũ FIFA, đội thắng 2 điểm, hoà 1 điểm, thua 0 điểm. Theo Luật mới, thắng 3 điểm, hoà 1 điểm, thua 0 điểm. Mỗi bảng World Cup có 4 đội, đấu vòng tròn 1 lượt, chọn 2 đội điểm cao nhất vào vòng trong. Nếu 2 đội bằng điểm, xếp thứ tự theo hiệu số bàn thắng bàn thua. Hãy tìm ví dụ về một bảng đấu 4 đội, trong đó một đội hoà cả 3 trận, theo luật cũ được vào vòng trong, nhưng theo luật mới thì bị loại.”

Con trai tôi đã làm được bài toán ấy.

Rồi như một duyên tiền định, mặc dù tốt nghiệp Hệ Cử nhân Khoa học Tài năng về Toán, và thủ khoa toàn Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2006, nó đã trở thành một bình luận viên bóng đá của VTV từ 12 năm nay.

Nhà toán học Nguyễn H.V.Hưng/fb

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s